Τριπλή συνέντευξη: Βασίλης Νίκολας Συράκης, Σπύρος Κιορσάββας, Σπύρος Παπαλέξης

 Γι' αυτή τη συνέντευξη επέλεξα τρεις συγγραφείς έργων φαντασίας από τις εκδόσεις Παράξενος Ελκυστής, τον Βασίλη Νίκολα Συράκη, τον Σπύρο Κιορσάββα και τον Σπύρο Παπαλέξη. Έχοντας όλοι προϋπηρεσία στην κοσμοπλασία, με πολλή και προσεκτική δουλειά στις πλάτες τους, πιστεύω πως είναι οι κατάλληλοι για να συμμετάσχουν στην εξαντλητικά μεγάλη αυτή συνέντευξη. Έχοντας ταξιδέψει και στους τρεις κόσμους ως αναγνώστης και ως επιμελητής, δε διατηρώ καμία επιφύλαξη για την ποιότητα των απαντήσεων. Φυσικά, επειδή οι ερωτήσεις ήταν πολλές, δεν απάντησαν όλοι σε όλες. Για να δούμε:

Σπύρος Παπαλέξης: Τριλογία "Έντγκαρ Χέβενσκαρ". Έχουν εκδοθεί και τα τρία μέρη (Οι Πρώτες Περιπέτειες, Επανάσταση, Εκδίκηση).

Σπύρος Κιορσάββας: Τετραλογία "Το Χρονικό της Λανιακέα". Έχουν εκδοθεί δύο από τα τέσσερα μέρη (Τα Κλειδιά του Τιτάνα, Το Ζωντανό Βιβλίο).

Βασίλης Νίκολας Συράκης: Τετραλογία "Τα Παιχνίδια των Θεών". Έχουν εκδοθεί δύο από τα τέσσερα μέρη (Το Λίκνο της Ζωής, Το Σταυροδρόμι των Θεών).

Πρώτο μέρος: Τα έργα φαντασίας

-Τι ορίζετε ως «έργο φαντασίας»; Δεν έχουν όλα τα βιβλία φαντασία;

Σ.Κ.: Μα φυσικά! Οποιοδήποτε βιβλίο δεν καταγράφει πραγματικότητες, φαντασία είναι. Απλώς ο όρος χρησιμοποιείται για να ξεχωρίσει ένα συγκεκριμένο είδος, αυτό με τις περιπέτειες, τη μαγεία, τον πόλεμο κλπ, από κάποια άλλα είδη. Δε ξέρω, μπορεί να κάνω και λάθος.

Β.Ν.Σ.: Από θέμα δημιουργικότητας ναι, όλα έχουν φαντασία. Ωστόσο, η λογοτεχνία του φανταστικού διακρίνεται από ιστορίες που διαδραματίζονται είτε σε κόσμους διαφορετικούς από του δικούς μας, είτε με στοιχεία έξω από την πραγματικότητα.

 -Τι μπορεί να προσφέρει ένα έργο φαντασίας στον αναγνώστη;

Β.Ν.Σ.: Πέρα από μια ευχάριστη διέξοδο από την καθημερινότητα του, που τον επιτρέπει να επισκεφτεί μέρη με το μυαλό του που δεν έχουν, ούτε πρόκειται να υπάρξουν ποτέ,  του δίνεται η ευκαιρία να αναλογιστεί και να αναθεωρήσει προβλήματα υπαρκτά μέσα από το μάτι της αλληγορίας.   

Σ.Κ.: Την ευκαιρία να δραπετεύσει σε έναν άλλο κόσμο, τον οποίο μπορεί να πλάσει στον νου του όπως θέλει. Πρότυπα, βασισμένα στους αγαπημένους του χαρακτήρες. Μαθήματα στο πώς να αντιμετωπίζει τη ζωή την ίδια (ΠΡΟΣΟΧΗ: ΜΗ προσπαθήσετε να λύσετε τα προβλήματά σας με σπαθιά!)

  -Πόση έρευνα χρειάζεται για να γραφτεί ένα έργο φαντασίας;

Β.Ν.Σ.: Ανάλογα τον συγγραφέα και τον κόσμο που πλάθει. Αν επιθυμεί να αποτυπώσει όσο το δυνατόν πιο ρεαλιστικά μια κοινωνία, πχ μεσαιωνική, τότε πολύ. Εγώ προσωπικά ερευνώ μυθολογίες, ιστορία και άλλα πολλά όταν δημιουργώ έναν κόσμο.

  -Ποια στοιχεία στην κοσμοπλασία μπορούν να χαρακτηριστούν ρεαλιστικά;

Β.Ν.Σ.: Ο τρόπος που απεικονίζεται μια κοινωνία, από την διακυβέρνηση της μέχρι και τα ήθη και έθιμα της. Ε και προφανώς πράγματα όπως η βαρύτητα κτλ (γέλια)!

 -Ποιο είναι το δυσκολότερο σημείο κατά τη δημιουργία ενός τέτοιου κόσμου;

Σ.Π.: Η μεγαλύτερη δυσκολία που αντιμετώπισα προσωπικά, ήταν να βρω τη χρυσή ισορροπία ανάμεσα στο τερπνό και στο ωφέλιμο. Πού πρέπει να θέσεις το πλαίσιο, τα άκρα όρια της δημιουργίας ενός κόσμου; Πρόκειται για μια συναρπαστική εμπειρία και είναι εξαιρετικά εύκολο να ξεστρατίσεις και να αναλωθείς στη μελέτη λεπτομερειών οι οποίες ούτε ουσία έχουν, ούτε εξυπηρετούν τη λογοτεχνική αφήγηση σε ικανό βαθμό.

Β.Ν.Σ.: Να διατηρηθεί μια αλληλουχία στον κόσμο, από τα ονόματα μέχρι και την βλάστηση.

-Τι σας διασκεδάζει περισσότερο στη δημιουργία του;

Β.Ν.Σ.: Η δημιουργία της ιστορίας και της λαογραφίας ενός λαού. 

Σ.Π. Μα φυσικά η εκ του μηδενός δημιουργία κι η απεριόριστη ελευθερία. Ο συγγραφέας κι ο κόσμος του θέτουν τους όποιους κανόνες.

-Τι θα συμβουλεύατε σε έναν νέο συγγραφέα, που θέλει να ασχοληθεί με το είδος;

Β.Ν.Σ.: Δουλειά, δουλειά, δουλειά. Γράψτε μέχρι να μην σας αρέσει και μετά ξαναγράψτε. Κάντε καλή έρευνα και προσοχή στην συνοχή. 

Σ.Κ.: Να μη προσπαθεί να ταιριάξει το έργο στα ‘θέλω’ του κοινού, αλλά να προσπαθεί πάντα να το κάνει τόσο όμορφο, όσο την/τον ικανοποιεί.

 -Αναφέρετε τα μεγαλύτερα κλισέ που υπάρχουν στο είδος αυτό.

Σ.Κ.: Δηλώνω ένοχος στη χρήση αρκετών από αυτά… Θα έλεγα ‘ο εκλεκτός’, ο χαρακτήρας με το τραγικό παρελθόν, το plot armor, ανάμεσα σε πολλά. Δεν είναι πρόβλημα τα κλισέ, η χρήση τους είναι αναμενόμενη. Το θέμα είναι το μέτρο, το ζύγισμά τους και η σωστή δοσολογία!

Β.Ν.Σ.: Οι προφητείες, οι εκλεκτοί και το απολυτό καλό και κακό.  Ήταν ωραία στην αρχή του είδους, μα πιστεύω πως έχουμε προχωρήσει σε πιο πολύπλοκες ιδέες. 

-Τι χρειάζεται σε έναν συγγραφέα φαντασίας; Ποια είναι τα εργαλεία του;

Β.Ν.Σ.: Η φαντασία προφανώς (γέλια), να είναι ανοιχτόμυαλος και να σκέφτεται πέρα από τα τυπικά. Να έχει όρεξη για δουλειά. Αν ένας συγγραφέας κοινωνικών πρέπει να κρατήσει δυο φακέλους σημειώσεων, ένας συγγραφέας φανταστικού χρειάζεται δέκα. 

Σ.Π.: Δεν θα σας μιλήσω για εργαλεία, αλλά για τη μυστική συνταγή της επί/αποτυχίας. Ετοιμάστε με προσοχή τη βάση σας από ανάγνωση και μελέτη, προσθέστε στο μπολ γενναίες δόσεις από υπομονή, θέληση και πάθος, ρίξτε μια πρέζα πειθαρχία και μια τζούρα μεθοδικότητα και ανακατέψτε με ολίγη από φαντασία. Υπάρχουν δύο βασικές εκδοχές: μια με ταλέντο και μια άνευ. Ότι κι αν σου λένε οι άλλοι, μόνο αν δοκιμάσεις ο ίδιος καταλαβαίνεις τη διαφορά.

Δεύτερο μέρος: Ο Κόσμος (Κάχαλλ/Λανιακέα/Ναρός)

-Τι σας ώθησε να ξεκινήσετε να ασχολείστε με αυτόν τον κόσμο;

Σ.Κ.: Το γεγονός ότι, από τα 14 μου, οι εικόνες βρίσκονταν εκεί. Έπρεπε να περάσουν χρόνια, ώσπου να πάρω την απόφαση να τις μεταφέρω σε λέξεις. Ήταν αναγκαίο, πιστεύω.

Β.Ν.Σ.: Ήθελα να πω μια ιστορία κλασσικής φαντασίας (ναι με όλα τα κλισέ που ανέφερα πιο πάνω) και ο κόσμος και η ιστορία με οδήγησαν σε άλλα μονοπάτια. Όσο προχωρούσε η ιστορία τόσο μεγάλωνε και ο κόσμος. Έμαθα τους ανθρώπους του και τα τοπία του και τον ερωτεύτηκα. 

 -Αν έπρεπε να τον περιγράψετε μέσα σε 1-2 προτάσεις, πώς θα το κάνατε;

Σ.Π.: Ο Ναρός είναι ένας σκοτεινός κόσμος ηρωικής φαντασίας, ενήλικος, σκληρός, ώμος, όμοιος με τον δικό μας σε κάποια σημεία, αλλά συγχρόνως και αρκετά διαφορετικός.

Β.Ν.Σ.: Αρχαίος και μυθικός, γεμάτος ιστορίες.  Μου φέρνει στο μυαλό όλους αυτούς τους μυθικούς τόπους της αρχαιότητας που είχαν έναν μυστικισμό στις ιστορίες που τους έδιναν οι άνθρωποι. 

  -Αν μπορούσατε να ζείτε σε κάποιο μέρος στον κόσμο αυτόν, πού θα ζούσατε;

Β.Ν.Σ.: Υπάρχει ένα μέρος, μια κοιλάδα, όπου όλα είναι ήρεμα και ζουν σε αρμονία. Μια πραγματική ουτοπία. Εκεί θα ήθελα.

Σ.Κ.: Σε ένα μέρος που ακόμα δεν έχει εμφανιστεί στα δύο πρώτα μέρη, αλλά θα δούμε στο τρίτο: την Ήπειρο Φρεγιάλα, τη γνωστή και ως «Το Παγωμένο Δαχτυλίδι»!

  -Πού θα συνοδεύατε τον καλύτερο φίλο σας και πού τον χειρότερο εχθρό σας;

Σ.Κ.: Με τον καλύτερο φίλο μου θα πήγαινα ως την πύλη της Ιλ’ Βαρ, αν μου το ζητούσε. Τον χειρότερο εχθρό μου, θα τον πήγαινα επίσης στην Ιλ’ Βαρ και θα τον παρατούσα εκεί!

Σ.Π.: Νομίζω πως το πιο ιδιαίτερο μέρος να επισκεφθούμε με τον καλύτερο φίλο μου θα ήταν η Λίμνη με τα Αστέρια, το θρυλικό μέρος όπου γεννήθηκε ο Φερίν, ο θεός της Δικαιοσύνης.
Από την άλλη πλευρά, αναμφίβολα, θα συνόδευα τον χειρότερο εχθρό μου ως τις πύλες του εφιαλτικού κόσμου της Χελλίρα - της αντίστοιχης δικής μας κόλασης. Μετά βεβαίως θα τον άφηνα να συνεχίσει μόνος του το ταξίδι. Χωρίς επιστροφή.

Β.Ν.Σ.: Στην προαναφερθείσα κοιλάδα και τους δυο. Αν οδηγούμε τον χειρότερο εχθρό μας, στα χειρότερα μέρη, πώς μπορούμε να πάμε παρακάτω σαν άνθρωποι;

-Αν κάποιος πρέπει να δοκιμάσει οπωσδήποτε κάτι από τον κόσμο, τι είναι αυτό;

Σ.Π.: Σίγουρα θα πρέπει να δοκιμάσει το περίφημο κρασί των αμπελώνων του Ρώξλεϋ. Αλλά και μια βόλτα στη Μεγάλη Βιβλιοθήκη, στη μέση της επιβλητικής οροσειράς του Ρόθαν, αναμφίβολα θα του έμενε αξέχαστη.

Β.Ν.Σ.: Την μαύρη μπύρα των Ζούβαργκ. Οι Νάνοι ξέρουν από μπύρα (γέλια). 

Σ.Κ.: Να επισκεφτεί οπωσδήποτε την Τζούα, τη χώρα των Βολβάρι, για να θαυμάσει την αρμονία πολιτισμού και φύσης! 

-Ποιες είναι οι κυριότερες ηθικές αξίες που προβάλλονται στο έργο;

Σ.Κ.: Κυρίως η αξία της ενότητας απέναντι σε έναν κοινό εχθρό, καθώς και μια φράση που μου χαράχτηκε στο μυαλό, προερχόμενη από τα Pokemon! «Δεν έχουν σημασία οι συνθήκες της γέννησής σου, αλλά το τι κάνεις με το δώρο της ζωής». Βαθύ.

Β.Ν.Σ.: Η ενηλικίωση και αποδοχή των πραγμάτων που ορίζουν τον εαυτό μας ως άτομα, από τα καλά μέχρι και τα άσχημα. 

   -Αν έπρεπε να πολεμήσετε ένα πλάσμα στον κόσμο σας, 

ποιο θα ήταν και με ποιο όπλο;

Β.Ν.Σ.: Για χάρη της ερώτησης θα πω έναν από του Δράκους με τον Δρακοκτόνο. Έτσι για την επίκουρα. Θα πέθαινα σε κλάσματα των δευτερολέπτων βεβαια! 

Σ.Κ.: Θα προτιμούσα να τα βάλω με έναν Βολβάρ που μεταμορφώνεται σε πεταλούδα, μιας και φοβάμαι να τα βάλω με τα περισσότερα από αυτά! Αν μιλάμε για πραγματικό κίνδυνο, τότε μάλλον έναν φεγγαρόγατο, οπλισμένος με φωτιά και κουβαλώντας πολλά αντίδοτα!

 -Είναι ο κόσμος αυτός δίκαιος; Σκληρός; Λαμπρός; Ή πώς αλλιώς θα τον χαρακτηρίζατε;

Β.Ν.Σ.: Δίκαιος. Όπως και ο δικός μας κόσμος, έτσι και Κάχαλλ είναι αμερόληπτη. Η σκληρότητα και η λαμπρότητα  πηγάζουν από τις πράξεις των ανθρώπων της. 

-Αν γινόταν μια τεράστια καταστροφή, τι θα θέλατε να μείνει όρθιο και ποιος χαρακτήρας ζωντανός;

Σ.Κ.: Αν μου το επέτρεπε ο επιμελητής μου, μάλλον τίποτα δε θα απέμενε όρθιο! Εντάξει, σοβαρεύομαι… Θα ήθελα να μείνει όρθιο το Μουνφλάουερ Χιλ, το χωριό του Σύριον, διότι είναι ένα ήρεμο μέρος, χωρίς πολλές έγνοιες. Και θα ήθελα να επιβιώσει η Ηλιάνα, γιατί δε μπορώ να σκεφτώ έναν κόσμο χωρίς τις φωνές και το bossy attitude της!

Β.Ν.Σ.: Θα δείτε όταν τελειώσει η ιστορία (γέλια)!

Τρίτο μέρος: Χαρακτήρες

 -Ποιος είναι ο χαρακτήρας με τον οποίον ταυτίζεστε ευκολότερα;

Β.Ν.Σ.: Ίσως με τον Ταγκ. Διψάει για γνώση, να ανοίξει τους ορίζοντές του και αυτών που των πλαισιώνουν. Κάτι που μπορεί να τον κάνει και λίγο μυωπικό. 

Σ.Π.: Αυτό που μπορώ να πω είναι με ποιον θα ήθελα να ταυτίζομαι. Κι αυτός δεν ειναι άλλος από τον Έντγκαρ Χέβενσκαρ. Αγωνίζεται για τα ιδανικά του υπό απολύτως αντίξοες συνθήκες, έχοντας επιπλέον να αντιμετωπίσει θεούς και δαίμονες (κυριολεκτικά). Παρόλο όμως το σκοτάδι γύρω του, αυτός διατηρεί ακέραιες τις ηθικές του αξίες και η πυξίδα της ύπαρξης του είναι στραμμένη πάντα προς το φως.

  -Ποιος χαρακτήρας ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση για εσάς;

Σ.Π.: Ο μαύρος μάγος Ζόρνταλ Χαν. Οι απεριόριστες δυνατότητες του εγκεφάλου του και η υπεράνθρωπη αντιληπτική του ικανότητα αποτέλεσαν μεγάλη πρόκληση, ως προς την προσέγγιση της αχαρτογράφητης σκέψης του και των δυσνόητων κινήτρων του. Όσοι φτάσετε ως το τέλος θα καταλάβετε πολύ περισσότερα.

Σ.Κ.: Οι Αθάνατοι. Καμιά περιπέτεια δεν έχει ενδιαφέρον, αν ο κύριος κακός της δεν είναι ενδιαφέρων! Προσπαθώ ακόμη να τους πλάσω κατάλληλα, ώστε να γίνουν κάτι παραπάνω από τυπικοί κακοί που απλά επιθυμούν την καταστροφή.

Β.Ν.Σ.: Οι Θεοί. Είναι δύσκολο να βρεις μια ισορροπία να τους κάνεις ανθρώπινους και ταυτόχρονα αλλόκοσμους.  

-Με ποιον χαρακτήρα θα θέλατε να ταξιδέψετε στον κόσμο και γιατί;

Β.Ν.Σ.: Θα κλέψω λίγο, αλλά, με την Τελευταία Φρουρά. Αυτοί οι μισθοφόροι μου φαίνονται άκρως διασκεδαστικοί σύντροφοι για ταξίδι. 

Σ.Κ.: Με κάποιον από τους Φύλακες, κυρίως με τα παιδιά, μιας και θα ανακαλύπταμε μαζί τις τόσες ανεξερεύνητες γωνιές του!

 -Ποιος χαρακτήρας θα μπορούσε να τρομάξει τον ίδιο τον συγγραφέα του έργου;

Β.Ν.Σ.: Αν το πω αυτό θα θεωρηθεί spoiler (γέλια)!

Σ.Π.: Την αξιοζήλευτη θέση, κερδίζει με το σπαθί του ο Σέρροντ, ο αποκαλούμενος: "μαύρος πρίγκηπας". Ιδρυτής κι αναμφισβήτητος αρχηγός της οργάνωσης δολοφόνων "Σιδερένια Χέρια", διαθέτει πολύ υψηλή ευφυΐα, είναι πανούργος, αδίστακτος κι ανηλεής. Κάθε του σκέψη και ενέργεια αναδίδει μια ανατριχιαστική διαστροφή και, εκτός πολλών άλλων, κινεί τα νήματα του τυράννου Μέρντοκ. Χρειάζεται να πω κάτι άλλο; Στο τρίτο βιβλίο τον βλέπουμε ακόμη περισσότερο εν δράσει.

-Ποιο είναι το δυσκολότερο κομμάτι στην αλληλεπίδραση των χαρακτήρων;

Σ.Κ.: Πιστεύω οι πειστικοί διάλογοι. Έπρεπε να περάσει καιρός και πειραματισμός, μέχρι να το καταλάβω αυτό. Οι χαρακτήρες είναι ζωντανοί, όχι απλά λέξεις σε χαρτί. Πρέπει να φέρονται και να μιλούν ανθρώπινα.

Σ.Π.: Η ανάδειξή της διαφορετικότητάς τους. Όταν οι χαρακτήρες αλληλεπιδρούν, τότε ακριβώς φανερώνεται και το κατά πόσο είναι ολοκληρωμένοι. Το στοίχημα του συγγραφέα είναι να καταδεικνύεται κάθε φορά με τον πιο γλαφυρό τρόπο η  μοναδικότητα τους ως προς την ομιλία, τις ενέργειες, τις σκέψεις, το υπόβαθρο, τα κίνητρα, τον χαρακτήρα, την προσωπικότητά τους, την ψυχοσύνθεσή τους. Μάλιστα, στις πλείστες των περιπτώσεων, η αλληλεπίδραση των χαρακτήρων προωθεί σημαντικά την πλοκή και τη δράση.

Β.Ν.Σ.: Να κάνεις την αλληλεπίδραση αυτή να φαίνεται φυσική. Να έχει ο κάθε χαρακτήρας την δικιά του φωνή. 

-Προτιμάτε τους φωτεινούς, τους σκοτεινούς ή τους γκρίζους χαρακτήρες; Γιατί;

Σ.Π.: Με βεβαιότητα τους γκρίζους χαρακτήρες. Τόσο οι φωτεινοί, όσο και σκοτεινοί χαρακτήρες είναι λίγο-πολύ προβλέψιμοι και το -μάλλον σπάνιο- στοιχείο της έκπληξης θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να δικαιολογείται επαρκώς. Αντιθέτως, οι γκρίζοι χαρακτήρες συνήθως είναι πιο περίπλοκοι, έχουν πιο ενδιαφέρον παρελθόν και εκ των πραγμάτων μπορούν να κινούνται σε όλες τις αποχρώσεις του φωτός και της σκιάς, ανάλογα με τις εκάστοτε συνθήκες και τους ποικίλους στόχους που κάθε φορά επιδιώκουν. Το μανιχαϊστικό μοντέλο, αν και παραδοσιακά ταιριάζει αρκετά στην ηρωική φαντασία, εντούτοις δεν προσδίδει τα απαραίτητα ρεαλιστικά στοιχεία.

Β.Ν.Σ.: Τους γκρίζους. Είναι πιο αληθινό. Όλοι είμαστε ικανοί να κάνουμε θαύματα και ανείπωτους τρόμους. 

Σ.Κ.: Ξεκάθαρα αυτούς που ακροβατούν μεταξύ ηθικής και ανηθικότητας, γιατί η στάση τους απέναντι στα πράγματα δεν είναι τόσο απόλυτη. Κάτι που θα μας χρησίμευε πολύ και στην πραγματική ζωή.

  -Πιστεύετε στην εξιλέωση των χαρακτήρων;

Β.Ν.Σ.: Ανάλογα σε τι σημείο της καθόδου στο σκοτάδι βρίσκονται. 

  -Οι χαρακτήρες οφείλουν να περνάνε μηνύματα στον αναγνώστη;

Σ.Κ.: Δεν είναι θέμα οφειλής. Η ψυχοσύνθεση του αναγνώστη αρκεί, ώστε ο ίδιος να αντλήσει ό,τι μήνυμα θέλει. Ο χαρακτήρας, ουσιαστικά, δεν κάνει τίποτα. Απλά ζει τη δική του ζωή. Ο αναγνώστης αντλεί, ο χαρακτήρας βιώνει.

Β.Ν.Σ.: Ίσως η πιο σωστή απάντηση είναι τι μηνύματα αποκομίζει ο αναγνώστης για τον εαυτό του από τους χαρακτήρες. Ο ίδιος θέλει να σκεφτεί, να ταυτιστεί και να ενστερνιστεί πράγματα. Η δουλεία του συγγραφέα δεν είναι να κηρύττει, μα να παραθέτει παραδείγματα.

Σ.Π.: Οι χαρακτήρες δεν οφείλουν τίποτε και σε κανέναν. Ως δημιουργήματα του συγγραφέα, εξυπηρετούν τους δικούς του σκοπούς και αποτελούν το μέσο για το μήνυμα που ο ίδιος θέλει να περάσει. Από την άλλη πλευρά, αν - πιο ιδεατά - τους θεωρήσουμε ανεξάρτητες, ολοκληρωμένες προσωπικότητες που ζουν σε έναν εναλλακτικό κόσμο, τότε θα πρέπει να αναλογιστούμε πόσοι άνθρωποι στον ρου της δικής μας ιστορίας, αφιέρωσαν ή θυσίασαν τη ζωή τους, για να περάσουν ένα μήνυμα στους υπόλοιπους.

-Ποιος είναι ο πιο ενδιαφέρων χαρακτήρας; Αυτός που κρύβει μυστικά, αυτός που θέλει να εξιλεωθεί ή αυτός που θα έκανε τα πάντα για να πετύχει τον σκοπό του;

Β.Ν.Σ.: Αν μπορείς να συνδυάσεις και τα τρία, έχεις φτιάξει έναν πραγματικά τρισδιάστατο χαρακτήρα. Αν ήταν να διαλέξω ίσως έχω μια αδυναμία στην εξιλέωση όμως. Ένας από του αγαπημένους μου χαρακτήρες στην λογοτεχνία είναι ο Jaime Lannister. 

Σ.Π.: Ο χαρακτήρας που κρύβει μυστικά, είναι στην πραγματικότητα τόσο μόνο ενδιαφέρων, όσο τα μυστικά του. Ο αδίστακτος χαρακτήρας που πατάει επί πτωμάτων - στην απόλυτη σύλληψή του -, ούτε προσφέρει σημαντικές συγκινήσεις στον αναγνώστη, ούτε ιδιαίτερες εκπλήξεις.
Αντιθέτως αυτός που επιζητά την εξιλέωση, εν τη γενέσει του, αποτελεί κατά τη γνώμη μου έναν εξαιρετικά ενδιαφέροντα χαρακτήρα. Το λάθος που τον έχει στιγματίσει, οι τύψεις που με βεβαιότητα τον ταλαιπωρούν κι από τις οποίες προσπαθεί να λυτρωθεί, τον τοποθετούν αμέσως-αμεσως στη μέση ενός διαρκούς, αγχωτικού αγώνα και του χαρίζουν εσωτερικότητα, βάθος, ισχυρή θέληση και απόλυτη συγκέντρωση στον στόχο του. Ήδη το ερώτημα αν θα επέλθει τελικά η κάθαρση χορεύει στα μάτια τόσο του συγγραφέα, όσο και του αναγνώστη.

Σ.Κ.: Θα έλεγα αυτός που θέλει να εξιλεωθεί, γιατί γεννά ερωτήματα: Τι έκανε; Είναι τόσο ανήθικη η πράξη του; Ποιος ορίζει τι εστί ηθική; Αρκούν οι πράξεις του, για να δηλώσουν τη μεταμέλειά του;

Τέταρτο μέρος: Το μέλλον

-Ποια είναι τα σχέδια για τους κόσμους σας; Τι να περιμένουμε από αυτούς;

Σ.Κ.: Την αλήθεια; Δεν έχω ιδέα! Είναι ένας κόσμος που ακόμα και τώρα, που έχουμε τα μισά βιβλία γραμμένα, τον εξερευνώ. Δε θέλω να ξέρω τι υπάρχει από πριν, θέλω να το δω στην πορεία. Μια περιπέτεια, της οποίας το τέλος είναι γνωστό, είναι μια τόσο βαρετή περιπέτεια…

Β.Ν.Σ.: Πολλά. Τα πράγματα έχουν αρχίσει να γίνονται ζοφερά. 

Σ.Π.: Θα ήθελα όσο τίποτε η τριλογία να μεταφραστεί στα αγγλικά ή σε κάποια άλλη ξένη γλώσσα. Επίσης θα έβλεπα πολύ θετικά τη μεταφορά του Έντγκαρ στον χώρο των κόμικς.

-Ποιος χαρακτήρας πρόκειται να μας απασχολήσει πολύ στο μέλλον;

Β.Ν.Σ.: Όχι κάποιος συγκεκριμένος, μα μια συγκεκριμένη κάστα. Τα Παιδιά των Δράκων. 

Σ.Κ.: Ο Σύριον και το Σκοτάδι, καθώς και οι Αθάνατοι. 

-Ποια είναι τα μελλοντικά σχέδια του ίδιου του συγγραφέα;

Β.Ν.Σ.: Γράφω μια ιστορία διαφορετική από το Epic Fantasy. Πιο σκοτεινή, πιο προσωπική σε θέμα χαρακτήρων. 

Σ.Π.: Ίσως προσπαθήσω να επαναφέρω στο προσκήνιο μια περιπέτεια αλά Κώδικα ντα Βίντσι που είχαμε συγγράψει με τρεις ακόμη φίλους. Καιρό τώρα φωνάζει, παραμελημένη στα λιγότερο επισκέψιμα αρχεία του σκληρού μου δίσκου. Οψόμεθα.

-Τι θα θέλατε να μείνει στο μέλλον ως κληρονομιά του έργου αλλά και δική σας;

Β.Ν.Σ.: Μια σειρά από βιβλία που διασκέδασαν τον κόσμο. Αν, όμως, μόνο ένας άνθρωπος σε όλον τον πλανήτη διαβάσει μια ιστορία μου και τον αγγίξει σε προσωπικό επίπεδο, τότε τι άλλο θα μπορούσα να ζητήσω;

Σ.Κ.: Μου αρκεί να μείνει το έργο και το υπέροχο anime που μια μέρα θα δημιουργηθεί από αυτό!

 

-Τι δε ρώτησα και θα έπρεπε να έχω ρωτήσει;

Σ.Κ.: Βλέπω τόση ώρα το τελευταίο κομμάτι πίτσας στο τραπέζι, αλλά δε με ρωτάς αν το θέλω. Μάλλον θα καταλήξουμε σε πιστολίδι στο Far West…

Σ.Π.: Θα έπρεπε να ερωτηθώ πώς αντιμετωπίζω την πρωτοφανή παγκόσμια επιτυχία και τις ορδές των φανατικών μου αναγνωστών κι εγώ θα απαντούσα με περισσή ταπεινότητα πως αισθάνομαι ότι δεν αξίζω στο ελάχιστο όλη αυτήν την αναταραχή που έχει δημιουργηθεί. Όμως χάσατε αυτή τη μοναδική ευκαιρία και δε θα λάβετε ποτέ αυτήν την έξοχη απάντηση.

Β.Ν.Σ.: Πότε θα παίξουμε κανένα DnD;

Περί Απεργίας Πείνας

  Η απεργία πείνας πάντα με παραξένευε. Δεν μπορούσα εύκολα να την κατατάξω σε μία κατηγορία ενεργειών. Είναι μέσο επίτευξης προσωπικών στόχων; Είναι απόδειξη για το δίκαιο των πράξεων κάποιου; Είναι απλά πείσμα και καπρίτσιο; Όχι, δεν έχω περισσότερες γνώσεις επί του θέματος από τον μέσο πολίτη. Έχω, όμως, σκοπό να εξερευνήσω το θέμα.

Η βασική ιδέα είναι πως η απεργία πείνας λειτουργεί ως μέσο πίεσης προς κάποιον. Λειτουργεί με παρόμοιο τρόπο με μια πορεία, μια στάση εργασίας, ένα συλλαλητήριο ή μία κατάληψη. Η μοναδική αλλά και η σημαντικότερη διαφορά είναι πως η απεργία πείνας δε βλάπτει το δημόσιο συμφέρον, δε διακόπτει την εύρυθμη λειτουργία κανενός ιδρύματος ούτε επιβάλλει την παρουσία κάποιου εκεί που δεν ανήκει. Όλες οι παραπάνω ενέργειες βέβαια, από την δημοκρατική μέχρι την πιο αυταρχική, έχουν τους υποστηρικτές τους και όχι άδικα. Αλλά η απεργία πείνας είναι η πιο ευγενική, θα έλεγα, μορφή πίεσης διότι βλάπτει μόνο το ίδιο το πρόσωπο που απεργεί και με έναν τρόπο τόσο άμεσο, που είναι πιο πραγματικός και ταυτόχρονα πιο συμβολικός από οποιονδήποτε άλλον.

Η παλιά, αφελής σκέψη μου ήταν πως, θεωρητικά, ο καθένας θα μπορούσε να κάνει απεργία πείνας για οποιοδήποτε αίτημα. Ένας οποιοσδήποτε κρατούμενος θα μπορούσε να κάνει απεργία πείνας για την αποφυλάκισή του ή για την παροχή υπερβολικών υπηρεσιών εντός του κελιού του. Η σκέψη αυτή είναι αφελής, διότι δεν είχα συνειδητοποιήσει πόση ψυχική δύναμη χρειάζεται για να διατάζεις το σώμα σου κάθε λεπτό, για πολλές ημέρες, να μην κάνει αυτό που ζητάει ακατάπαυστα, αυτό που οδηγεί στην επιβίωση. Αυτό που κάθε μέρα ο οργανισμός σου θα ζητά όλο και περισσότερο, προσπαθώντας απελπισμένα να επιβιώσει. Οπότε η θεωρία και η πράξη διαφέρουν παρασάγγας στην περίπτωση αυτή.

Όχι, ένας απεργός πείνας δε θα απεργούσε για κάτι παράλογο. Παράλογο για τον ίδιο τουλάχιστον. Δε θα μπορούσε να το κάνει, μιας και το ίδιο του το μυαλό θα εκλογίκευε και θα ξαναζύγιζε συνεχώς τη βαρύτητα του αιτήματός του. Σταδιακά θα αναθεωρούσε και θα συνειδητοποιούσε πως δεν αξίζει τον ίδιο του τον αφανισμό. Αυτή ακριβώς είναι η ουσία της απεργίας πείνας: πως η ίδια η δύναμη που απαιτεί η πράξη και οι συνέπειες που έχει στον ίδιο τον ενεργούντα είναι το εχέγγυο της ορθότητας του αιτήματος.

Όμως, ακόμα κι έτσι να μην είναι, ακόμα κι αν το αίτημα μοιάζει παράλογο εκ πρώτης όψεως, η απεργία πείνας λειτουργεί ως κάτι παραπάνω από μέσο πίεσης προς το κράτος. Λειτουργεί και ως μέσο δημοσιοποίησης ενός προβλήματος. Πολλά δίκαια αιτήματα θα έμεναν στην αφάνεια και στη διακριτική ευχέρεια της κρατικής βούλησης, χωρίς αυτό το ύστατο μέσο. Και η δημοσιοποίηση αυτή αλλάζει τα πάντα.

Δημιουργείται μια αντίστροφη μέτρηση άνευ προηγουμένου, που προκαλεί ένταση στην κοινωνία. Μια ανάγκη να εξεταστεί η φύση και το δίκαιο του αιτήματος, να βρεθεί λύση για το ζήτημα, όποια κι αν είναι αυτή. Να αναζητηθούν από τους απλούς πολίτες, όσους δεν έχουν νομικές γνώσεις, του ηθικού ζητήματος και των ορίων που πρέπει να τεθούν. Δεν έχει σημασία αν συμφωνούμε με τις πράξεις του κρατουμένου, με το δίκαιο της ποινής του, με το ποιος είναι για τον νόμο και για την κοινωνία. Όταν αυτή η ένταση γίνει πια ανυπόφορη, όταν η ανθρώπινη ζωή κρέμεται από μια κλωστή, δεν υπάρχει αδιάφορο αίτημα. Η κρατική μηχανή έρχεται απέναντι σε μια συλλογική σκέψη και οφείλει να λάβει μέτρα, όποια κι αν είναι αυτά. Ίσως θα μπορούσε να ειπωθεί πως γίνεται μια «αντίστροφη ομηρία», καθώς ο «απαγωγέας» και ο «όμηρος» είναι το ίδιο πρόσωπο. Όσο αυθαίρετο κι αν είναι το παραπάνω, τίθεται το εξής ζήτημα. Ποιος ευθύνεται για τις συνέπειες της απεργίας πείνας;

Πάλι η πιο αφελής απάντηση είναι πως φταίει ο απεργός πείνας. Η σκέψη «ας φάει κάτι» φανερώνει μια αδιαφορία απρεπή, μια ανήθικη απάθεια προς το ζήτημα που ώθησε τον απεργό στην πράξη αυτή. Αν εκείνος τιμωρεί τον εαυτό του μέχρι θανάτου για ένα ζήτημα, εμείς οι υπόλοιποι οφείλουμε τουλάχιστον να το ψάξουμε. Σε τέτοιες ακραίες καταστάσεις, είναι υποχρέωση της κοινωνίας να παίρνει θέση και να αναζητά τα σφάλματα του συστήματος που πρέπει να διορθωθούν. Διότι η απεργία πείνας είναι μια κραυγή αγωνίας, από κάποιον που δεν μπορεί πια να ακουστεί ή που δεν τα κατάφερε ποτέ. Που στον δικό του κώδικα ηθικής, είτε ταυτίζεται με αυτόν της κοινωνίας είτε όχι, έχει κάτι αξιόλογο να πει. Και η κοινωνία πρέπει να ακούσει. 

   

Συνέντευξη - Μιχάλης Κατράκης

 Οι συνεντεύξεις αυτές στο blog μου έχουν ένα βασικό καλό. Μπορώ να αναζητήσω έναν λογοτέχνη που εκτιμώ και να εξωτερικεύσω τη φυσική μου περιέργεια, χωρίς να γίνω αδιάκριτος. Με τον Μιχάλη Κατράκη, του οποίου το προφίλ είναι μυστηριακό αλλά και ταραγμένο, όπως ένας ωκεανός, ήθελα κάτι να ταράξει τα νερά. Εφόσον τελείωσα και το νέο του βιβλίο "Ωκεανός", η ώρα της πολυπόθητης συνέντευξης έφτασε. Του έστειλα πολλές ερωτήσεις, μου έστειλε για αρχή δέκα απαντήσεις. Δε θα φανώ άπληστος. Μου αρκούν.

"Δε ρώτησα γιατί. Τότε δεν είχε σημασία. Έπρεπε να περάσουν χρόνια για να αντιληφθώ τις φίνες διαβαθμίσεις στην αξία της ανθρώπινης ζωής"

Μέρος πρώτο: Ο ίδιος ο συγγραφέας

1: Ποιος είστε και γιατί θέλατε να γίνετε συγγραφέας;

                Η ερώτηση είναι σχεδόν υπαρξιακού χαρακτήρα! Στην πραγματικότητα δεν θέλω να γίνω συγγραφέας αλλά φοβάμαι πως δεν μπορώ να κάνω αλλιώς. Η συγγραφή προκύπτει αυτοβούλως. Δεν ζητά κανενός τη συγκατάθεση, ούτε καν του εργαλείου της. Λογοτέχνης δεν επιδιώκω να γίνω, τουλάχιστον όχι «αναγνωρισμένος». Κάτι τέτοιο προϋποθέτει πολιτικά προσόντα που δεν διαθέτω και που δεν σκοπεύω να αποκτήσω. Οπότε μου αρκεί να κάνω τον γραφιά. Όσο για το ποιος είμαι, δηλώνω άγνοια! Στέκομαι πολύ επιφυλακτικά απέναντι σε όσους δηλώνουν πως ξέρουν ποιοι είναι κι ακόμα πιο επιφυλακτικά σε εκείνον που ρωτά να μάθει «ρε, ξέρεις ποιος είμαι εγώ;» .

2: Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια;

                Στα προσεχή, μέχρι περίπου το καλοκαίρι και αν το επιτρέψουν οι ρευστές συνθήκες, θα κυκλοφορήσει στα βιβλιοπωλεία η συλλογή διηγημάτων «υλικό καθαρισμού». Πρόκειται για εννέα διηγήματα σκληρά στη γραφή, χωρίς κρυψώνες, που αντλούν θεματολογία από πραγματικά περιστατικά ή συνθήκες και προσφέρουν ανησυχητικά αληθοφανή μυθοπλασία για καυτά ζητήματα όπως το human trafficking, η γενοκτονία της Σρεμπρένιτσα και η εθιμική κλειτοριδεκτομή στην Αφρική . Τα διηγήματα γράφτηκαν το ’17 και το ’18, πριν τον «ωκεανό», και δημοσιεύτηκαν στον ιστολόγιο 1000mgapousias.com με τον γενικότερο τίτλο «homo nocturnus».

3: Τι θα συμβουλεύατε έναν νέο που θέλει να ασχοληθεί με τον χώρο;

                Στους νέους θα πω να είναι υπομονετικοί, να είναι πρόθυμοι για κάθε καλό τους κείμενο να καταστρέψουν δέκα μέτρια, να δεχθούν την απόρριψη (που θα τη γευτούν σίγουρα) περήφανα και στωικά και μετά από κάθε αρνητική απάντηση που θα λάβουν από έναν εκδότη, να γράφουν ακόμα πιο δυνατά. Να είναι προσεκτικοί με τα κείμενα που στέλνουν. Αν δεν λάμπουν σαν χρυσός, να μην τα δείξουν σε κανέναν, πόσο μάλλον σε εκδότη που εκτιμούν για το έργο του. Να διαβάζουν ασταμάτητα, αν δεν γνωρίζεις το αντικείμενό σου, τη δουλειά σου, αν δεν τη σπουδάζεις συνεχώς, δεν μπορείς να την υπηρετήσεις. Και τέλος, να γράφουν χωρίς να δίνουν δεκάρα για το τι θεωρούν οι άλλοι. Να γράφουν με την ψυχή τους και μόνο για αυτή.

"Με κάθε σφυριά που κατεβαίνει πάνω στην λαμαρίνα ο τεχνίτης αφήνει λίγα από τα κύτταρα του μέσα στο κράμα"

Μέρος δεύτερο: Τα έργα του

4: Γράψατε το κάθε έργο για άλλους λόγους;

                Το μόνο σίγουρο είναι αυτό. Το «Ό-ντέι» το έγραψα όταν ήμουν 25 χρονών, βασισμένος σε ένα διήγημα που είχα γράψει όταν ήμουν 17 και το οποίο είχα χάσει (το είχα γράψει σε μία δανεική γραφομηχανή), σε μία εποχή που διάβαζα μανιωδώς King, κρατούσα τις κουρτίνες τραβηγμένες σε όλη την υπόλοιπη λογοτεχνία, η ζωή ήταν περίπου ευγενική μαζί μου κι εγώ ακαλλιέργητος. Το έγραψα για να πω μία ιστορία, για τίποτα άλλο. Το «Resort» το έγραψα αμέσως μετά, το 2007 για να απομυθοποιήσω μέσα μου την έννοια της επαγγελματικής επιτυχίας σε έναν τεχνοκρατικό, ανταγωνιστικό κόσμο, ξανά χωρίς λογοτεχνικά εφόδια. Το «χίλια μιλιγκράμ απουσίας» ήρθε περισσότερο από μία δεκαετία αργότερα. Ξέρεις τι μπορούν να κάνουν σε έναν συγγραφέα δέκα χρόνια ζωής; Μπορούν να του δώσουν τη φωνή του. Το έγραψα για να βρω ακριβώς ποια είναι αυτή. Ήταν μία λογοτεχνική άσκηση και ένα φυτώριο ιδεών, μία παρακαταθήκη θεματολογίας και ερωτημάτων για μελλοντική χρήση. Ο «ωκεανός» είναι μία σπουδή θαλάσσης που ένοιωθα πως τόσο λόγο προσωπικών βιωμάτων όσο και ως συγγραφέας όφειλα να αποπειραθώ, αλλά αν θέλω να είμαι απόλυτα ειλικρινής είναι -ακόμα περισσότερο από αυτό-, η τακτοποίηση των ανοιχτών λογαριασμών μου.

5: Ποιο έργο σας δείχνει να προτιμάει ο κόσμος; Τι έχετε αποκομίσει από τις κριτικές;

                Το «χίλια μιλιγκράμ απουσίας» και ο «ωκεανός» είναι αυτά που άγγιξαν βαθύτερα το λογοτεχνικό κοινό. Κι αυτό δεν είναι τυχαίο. Είπαμε. 10 χρόνια ζωής είναι ικανά να χαρίσουν σε έναν συγγραφέα αληθινή φωνή.

"Δεν είναι πράγμα απλό το πλοίο. Δεν είναι εύκολη η λαμαρίνα. Μία φυλακή είναι για όποιον τον τυλίξει. Μα το ίδιο είναι και οι έρωτες και ο φόβος του θανάτου."

Μέρος τρίτο: Ωκεανός

6: Γιατί τα κεφάλαια ονομάζονται μέτρα; Τι σας έκανε να το σκεφτείτε;

                Ο «Ωκεανός» ήταν ένα πολύ αληθινό πλοίο, ένα όμορφο κρουαζιερόπλοιο, ένα «βασιλοβάπορο» όπως το αποκαλούσαν στον Πειραιά, που με είχε ταξιδέψει σε όλο το Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο αρκετές φορές, ως παιδί, όποτε ο πατέρας μου μας έπαιρνε οικογενειακώς μαζί στα ταξίδια του. Ήταν σπίτι μας για πολλά χρόνια. Χάθηκε το 1991 στην Νότιο Αφρική και από τότε βρίσκεται σε βάθος 87 μέτρων. Κάθε κεφάλαιο του βιβλίου είναι ένα μέτρο προς τον βυθό, προς τον τελικό προορισμό. Επιχειρώ μία κατάδυση στον χρόνο, στη μνήμη, στο πλοίο και τελικά στην πατρική φιγούρα. Μου φάνηκε αυτονόητο πως αυτή θα έπρεπε να είναι η δομή του βιβλίου. Καθώς ο αναγνώστης προχωράει την ανάγνωση, το κείμενο γίνεται βαρύ, ασφυκτικό. Μα έτσι γίνεται με κάθε κατάδυση.

7: Ένα μυθιστόρημα είναι πολλά διηγήματα μπλεγμένα μαζί, λένε. Αυτό μου έβγαλε κι ο ωκεανός. Μικρά κεφάλαια, συνεχής αλλαγή οπτικής γωνίας. Συμφωνείτε ή διαφωνείτε;

                Ναι, ο «ωκεανός» είναι ένα διηγηματικό –σχεδόν- έργο και υπάρχει λόγος. Στην πραγματικότητα, είναι τέσσερα «βιβλία», σπασμένα σε 87 κεφάλαια και πλεγμένα σαν κάβος μεταξύ τους. Το πρώτο είναι τα γεγονότα του ναυαγίου, το δεύτερο η ιστορία του ίδιου του πλοίου από το ναυπηγείο μέχρι τον βυθό, το τρίτο η ζωή του κεντρικού ήρωα (του Έλληνα ναυτικού) και το τέταρτο η ζωή μίας ναυτικής οικογένειας, από τη δημιουργία έως τη διάλυσή της. Έγραψα το καθένα ξεχωριστά και μετά έπρεπε να βρω τρόπο το κάθε κεφάλαιο να στέκεται μόνο του μέσα στο σύνολο και παράλληλα να αντλεί από το προηγούμενο και να δίνει βήμα στο επόμενο που όμως, δεν ανήκε στην ίδια θεματική. Η εναλλαγή των κεφαλαίων είναι και εναλλαγή των «βιβλίων». Δεν ξέρω αν όλα τα μυθιστορήματα είναι πολλά διηγήματα μπλεγμένα μαζί. Ο «ωκεανός» όμως είναι. Έπρεπε να είναι ακριβώς σαν τον ωκεανό, τον άγριο, αχανή ωκεανό που δεν έχει αρχή, μέση, τέλος, πάνω ή κάτω, που αν σταθείς μέσα του νοιώθεις χαμένος αλλά αν τον κοιτάξεις από ψηλά ή όταν τελικά τον διασχίσεις, βγάζει απόλυτο νόημα.

8: Ο νεαρός Μιχάλης της ιστορίας υπάρχει ακόμα κάπου;

                Αλίμονο αν δεν υπήρχε. Τότε όχι απλά δεν θα ήξερα ποιος είμαι, αλλά δεν θα ήξερα και από που να ξεκινήσω να ψάχνω για να μάθω.

9: Ο Ωκεανός είναι ένα βιβλίο ελληνικής λογοτεχνίας σχετικό με τη θάλασσα και τους ναυτικούς. Ποια άλλα έργα σας παρακίνησαν/βοήθησαν να το γράψετε;

                Είχα αρκετό υλικό για να δουλέψω, σχεδόν όλο από κείμενα έως τη δεκαετία του ’70. Φυσικά, η σπουδή στο έργο του Νίκου Καββαδία ήταν ένα εφόδιο. Έπειτα ήταν το «Συνάντηση με τη Θάλασσα» του Βρεττάκου, το σύγχρονο «Βουβό Κύμα» του Λάρσον, ο «Ωκεανός» του Βενέζη, η «Μεγάλη Χίμαιρα» του Καραγάτση, ανθολογίες με ποιήματα για τη θάλασσα, το «Ουίσκι Μπλε» της Μπάιλα, η «Μάκινα» του Νικολακόπουλου για ζητήματα καταγραφής των στεριανών τρόπων στην Πελοπόννησο αλλά και μελέτες όπως η «Ιστορία της Ελληνόκτητης Ναυτιλίας: 19^ος- 20^ος αιώνας» της Χαρλαύτη, η μαρτυρία «The Oceanos Tragedy» της Ντεβίνα Αβρανά (σύζυγος του πλοιάρχου Γιάννη Αβρανά, κυβερνήτη του «Ωκεανός» στο μοιραίο ταξίδι) και η πρόσφατη έκδοση του «Against all odds» από τον Andrew Pike που εξιστορεί τα γεγονότα της επιχείρησης διάσωσης από τις Νοτιοαφρικανικές αρχές. Επιπλέον, πολύ υλικό (αν και όχι λογοτεχνικό) βρήκα διαθέσιμο στο ψηφιοποιημένο αρχείο του εκδοτικού Λαμπράκη από έντυπα της εποχής και τέλος, είχα στη διάθεση μου εκατοντάδες γράμματα, χιλιάδες σελίδες προσωπικής αλληλογραφίας των γονιών μου που μπορεί να μην είναι λογοτεχνία, αλλά γίνεται η λεπτομερής καταγραφή της ναυτικής ζωής των δεκαετιών του ’80 και του ’90.

10: Σε τι ποσοστό αναγράφονται με ακρίβεια τα γεγονότα που οδήγησαν τον Ωκεανό σε ναυάγιο;

                Σύμφωνα με τις αναφορές, τις δημοσιεύσεις της εποχής, τις μελέτες που ακολούθησαν, το βιντεοσκοπημένο υλικό, τις εκδόσεις και (κυρίως) τις συνεντεύξεις που μου παραχώρησαν αρκετοί από τους ναυαγούς εκείνης της νύχτας, τα γεγονότα είναι αρκετά ακριβή, διανθισμένα με στοιχεία μυθοπλασίας. Η διαδοχικότητα των γεγονότων είναι περίπου αυτή, η πρόζα σίγουρα όχι. Κανείς δεν μπορεί να ξέρει για τι πράγμα συζητούσαν οι μηχανικοί που είδαν πρώτοι το τσίλερ της μηχανής να σπάει και το νερό να εισβάλει στο μηχανοστάσιο.

"όλοι αυτοί οι άνθρωποι που έζησαν πάνω του τι άφησαν μέσα στους αρμούς του βαποριού και πόση σκουριά τους πότισε κι εκείνο μέσα στην ψυχή τους;"

Τα τέσσερα αποσπάσματα ανάμεσα στις ερωτήσεις αντλήθηκαν από τον βυθό του "Ωκεανός". Το βιβλίο "Ωκεανός", όπως τα υπόλοιπα έργα του Μιχάλη Κατράκη, μπορείτε να τα βρείτε στο e-shop των εκδόσεων Ελκυστής.

https://elkistis.gr/writer-2/katrakis/

Συνέντευξη: Τίμος Χαλκιάς και Στέλλα Τριανταφύλλου

 

Η παιδική λογοτεχνία απαιτεί, πέρα από αγάπη για τα παιδιά, και ένα υπόβαθρο από πλευράς των συγγραφέων. Στο βιβλίο «Ο Μάκης Οφθαλμάκης και ο δόκτωρ Οφθαλμύταρος» παρουσιάζονται στον χώρο δύο νέοι συγγραφείς, η Στέλλα Τριανταφύλλου και ο Τίμος Χαλκιάς, οι οποίοι, ως φιλόλογος/ειδική παιδαγωγός/φοιτήτρια ψυχολογίας και ειδικευόμενος οφθαλμολογίας αντίστοιχα, παντρεύουν τις επιστήμες τους για ένα κοινό αποτέλεσμα.
Η δική μου συνέντευξη ήθελα να είναι ενδελεχής και να κάνει μακροβούτι στις επιστήμες αυτές, όπως και στην οπτική τους γωνία για τη λογοτεχνία. Τι έχουν να μας πουν για τα παιδιά, τη λογοτεχνία και την ιατρική;

                                        

1) Τι σας ώθησε να ασχοληθείτε με τη λογοτεχνία και συγκεκριμένα με την παιδική;

Τίμος: Η αγάπη για τα βιβλία ήταν ανέκαθεν ένα κοινό μας σημείο, αλλά η ιδέα για συγγραφή δεν προέκυψε παρά μόνο μέσα από τη συζήτηση των προβληματισμών μου με τη Στέλλα σχετικά με τον καλύτερο τρόπο προσέγγισης ενός παιδιού στην κλινική εξέταση, μιας και εκείνη την περίοδο εκπαιδευόμουν στο παιδοφθαλμολογικό του ΑΧΕΠΑ. Η ίδια μοιράστηκε μερικές πολύ πρωτότυπες μεθόδους που το εκπαιδευτικό της υπόβαθρο την είχε βοηθήσει να επινοήσει και η φλόγα γεννήθηκε από μόνη της. Ειρωνικά, το είδος (παιδική λογοτεχνία) δεν καθοδήγησε τη θεματολογία αλλά το αντίστροφο!

 

2) Ποιο ήταν το μεγαλύτερο πρόβλημα/δυσκολία κατά τη δημιουργία ενός συνεργατικού έργου;

Τίμος: Έμαθα από τη Στέλλα να μη δένομαι έντονα με κάθε ιδέα και κάθε στίχο ή ακόμα και στροφή που γράφουμε, αλλά να κοιτάω πάντα το κείμενο με καθαρή ματιά και διάθεση για τροποποιήσεις και βελτιώσεις όπου πραγματικά χρειάζονται. Είναι κάτι που στη θεωρία το γνώριζα, αλλά συνειδητοποίησα ότι αντιμετώπιζα δυσκολία στην εφαρμογή του. Η Στέλλα είναι πολύ πιο μεθοδική και εγώ κλίνω προς τον αυθορμητισμό, ο οποίος είναι καλός σύμβουλος στη δημιουργική διαδικασία αλλά όχι στο «ραφινάρισμα». Ένα ακόμα σημείο στο οποίο αλληλοσυμπληρωνόμαστε!

Στέλλα: Από την πλευρά μου, επειδή βλέπω το κείμενο και με τη σκοπιά της φιλολόγου, γίνομαι πολλές φορές σχολαστική ως προς την έκφραση, τη σύνταξη, τη στίξη. Κάποιες φορές συναντάμε δυσκολία ως προς το ποιανού την ιδέα ή τον στίχο θα επιλέξουμε. Βέβαια, η ίδια δυσκολία αποβαίνει και πλεονέκτημα, καθώς δυο μυαλά πάντα λειτουργούν καλύτερα από ένα και η συνεργασία λειτουργεί πολύ καλά!

 

3) Με βάση την προσωπική σας άποψη και τη μέχρι τώρα επαφή με αναγνώστες, ποιοι διαβάζουν περισσότερο, παιδιά ή γονείς;

Τίμος/Στέλλα: Γονείς που διαβάζουν συνήθως μεγαλώνουν παιδιά που διαβάζουν. Όχι επειδή το επιβάλλουν αλλά επειδή το παιδί συνεχίζει να εκλαμβάνει την ανάγνωση ως μορφή ψυχαγωγίας μετά τη σχολική ηλικία. Οι γονείς αποτελούν τα αναγνωστικά πρότυπα για το παιδί. Μπορούν να εμφυσήσουν την αγάπη για το βιβλίο μέσα από την «από κοινού ανάγνωση», αλλά και με δραστηριότητες με αφορμή ένα βιβλίο. Η φιλαναγνωσία καλλιεργείται από μικρή ηλικία και συνοδεύει το παιδί σε όλη τη διάρκεια της ζωής του. Η έλξη ενός μικρού παιδιού για το βιβλίο, το οποίο είναι συνυφασμένο με την εξερεύνηση και τη νέα γνώση, είναι πρακτικά αντανακλαστική. Οτιδήποτε άγνωστο και καινούριο είναι συναρπαστικό για το παιδικό μυαλό. Δυστυχώς, αν τα ερεθίσματα από τους γονείς εκλείψουν και η μόνη εικόνα που τα παιδιά έχουν για το βιβλίο αργότερα είναι τα σχολικά εγχειρίδια, είναι σχεδόν αναπόφευκτο τελικά να καταλήξουν να απωθούνται από αυτό.

 

4) Ποια σημεία πρόσεξαν οι αναγνώστες περισσότερο; Ήταν αυτά που περιμένατε ή διαψευστήκατε;

Τίμος/Στέλλα: Τα πρώτα μας “test audiences” μας έδωσαν ιδιαίτερα εμψυχωτική ανατροφοδότηση και αυτό μας χαροποιεί ιδιαίτερα καθώς ένα παιδί, σε αντίθεση με έναν ενήλικα, δε θα προσποιηθεί την αντίδρασή του. Μια ευχάριστη παρατήρησή μας είναι ότι τα παιδιά φαίνεται να συμπαθούν τους πρωταγωνιστές μας, μιας και αυτό είναι απαραίτητο για να τους «ακολουθήσουν» στην ιστορία. Γέλασαν πολύ με τα διάφορα σημεία της ιστορίας και ανάλογα με την ηλικία και τις εμπειρίες τους βρήκαν διαφορετικά κομμάτια του κειμένου περισσότερο αστεία. Το κείμενο είναι γραμμένο σε πολλά επίπεδα και κάθε ανάγνωση μπορεί να προσφέρει στον αναγνώστη μια καινούργια ανακάλυψη και ένα διαφορετικό σημείο εστίασης, τόσο από πλευράς κειμένου όσο και της εξαιρετικά ευφάνταστης εικονογράφησης του Άγγελου Κομίνη.

 

5) Πώς θα χαρακτηρίζατε το έργο σας;

Τίμος/Στέλλα: Είναι ένα έργο εκ της συλλήψεώς του πρωτότυπο στο περιεχόμενό του και πραγματικά συνεργατικό, που πηγάζει τόσο από την αμοιβαία μας αγάπη για τη συγγραφή όσο και για το αντικείμενο του καθενός μας, δηλαδή την Ιατρική και την Εκπαίδευση-Ψυχολογία, και η έκδοσή του είναι ένα κοινό μας όνειρο που πραγματοποιήθηκε.

 

6) Ποια είναι τα λογοτεχνικά σας σχέδια για το μέλλον;

Τίμος/Στέλλα: Αν οι αναγνώστες μας αγαπήσουν και μας το επιτρέψουν, εμείς ήρθαμε για να μείνουμε!

 

7) Πώς ήταν η πρώτη επαφή με τη δημιουργία λογοτεχνικού έργου; Ταίριαζε με την εικόνα που είχατε ως παιδαγωγός/φιλόλογος;

Στέλλα: Η πρώτη επαφή με τη δημιουργία λογοτεχνικού έργου με μάγεψε! Η αρχική εικόνα που είχα αφορούσε τα ήδη υπάρχοντα έργα. Δρούσα ως εξωτερική παρατηρήτρια η οποία προσπαθεί να καταλάβει τον τρόπο σκέψης του λογοτέχνη/ της λογοτέχνιδας και προσπαθεί να βρει τι ήταν αυτό που ενέπνευσε και ώθησε στη συγγραφή ενός έργου. Πλέον είδα τη διαδικασία εκ των έσω. Έζησα τη γέννηση της ιδέας που μας ενέπνευσε με τον Τίμο να γράψουμε το «Ο Μάκης Οφθαλμάκης και ο Δόκτωρ Οφθαλμύταρος». Οι σκέψεις έγιναν λέξεις και οι λέξεις εικόνες με τη συμβολή του ταλαντούχου εικονογράφου μας.

 

8) Πόσο βοήθησαν οι σπουδές και οι γνώσεις σας στη δημιουργία του έργου;

Στέλλα: Ο λογοτέχνης οφείλει να δρα και ως παιδαγωγός και ψυχολόγος. Τότε μπορεί να πλάθει ιστορίες οι οποίες ανταποκρίνονται στις ανάγκες των παιδιών λαμβάνοντας υπόψη τα στάδια ανάπτυξής τους. Οι σπουδές και οι γνώσεις βοήθησαν στη δημιουργία του έργου, καθώς προσεγγίστηκε η ιατρική εξέταση με τρόπο κατάλληλο για τα παιδιά.

 

9) Πόση έρευνα (και συνεργασία με τον Τίμο) χρειάστηκε για να κατανοήσετε και να αποδώσετε το επιστημονικό περιεχόμενο του έργου;

Στέλλα: Η συνεργασία με τον Τίμο ήταν πολύ σημαντική προκειμένου να κατανοήσω τη διαδικασία και τα στάδια της παιδοφθαλμολογικής εξέτασης. Η δυσκολία στη συγγραφή του βιβλίου ήταν και αυτή ακριβώς, να αποδώσουμε τα βήματα της παιδοφθαλμολογικής εξέτασης με χιουμοριστικό, παιγνιώδη τρόπο. Προηγήθηκε η κατανόηση του επιστημονικού περιεχομένου και αυτό στη συνέχεια εμποτίστηκε με φαντασία, δημιουργικότητα και χιούμορ, όπως άλλωστε επιβάλλεται σε ένα παιδικό βιβλίο! Το τελικό κείμενο δε θυμίζει σε τίποτα επιστημονικό κείμενο και οι γονείς μπορούν να κατανοήσουν το υπόβαθρο στο παράρτημα «Για τους μεγάλους» στο τέλος του βιβλίου.

 

10) Τι πρέπει και τι απαγορεύεται να υπάρχει σε ένα βιβλίο παιδικής λογοτεχνίας;

Στέλλα: Ένα βιβλίο παιδικής λογοτεχνίας συμβάλλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του παιδιού και συνάμα είναι σημαντικό να αποτελεί μέσο διαπαιδαγώγησης και γλωσσικής καλλιέργειας. Η παιδική λογοτεχνία λειτουργεί μέσω του συμβολισμού και στην ιδανική μορφή της υπηρετεί παναθρώπινες αξίες και αρχές. Ο Μάκης Οφθαλμάκης στο έργο μας αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της έμφυτης όρεξης των παιδιών για μάθηση καθώς έχει έντονη περιέργεια και φαντασία. Στον απρόσωπο, μηχανοποιημένο σημερινό κόσμο είναι σημαντικό η παιδική λογοτεχνία να λαμβάνει υπόψη της αυτές τις τάσεις των παιδιών και να τις ικανοποιεί, να τέρπει τόσο τα μάτια όσο και τα αυτιά μέσω της εικόνας και του κειμένου. Ωστόσο, είναι σημαντικό να εκλείπει ο διδακτικός τόνος που λειτουργεί αποτρεπτικά, τυχόν άσχημες εκφράσεις και απαξίες.

 

11) Πώς ήταν η πρώτη επαφή με τη δημιουργία λογοτεχνικού έργου; Ποια τα ερεθίσματα που είχατε μέχρι τώρα σχετικά με τη λογοτεχνία;

Τίμος: Ομολογώ πως η συγγραφή ήταν κρυφό μου όνειρο από τη σχολική μου κιόλας ηλικία. Από μικρός απολάμβανα φυσικά την ανάγνωση εξωσχολικών βιβλίων και έγραφα δικά μου ποιηματάκια, δραστηριότητα στην οποία, εν αγνοία μου, επιδιδόταν σε αντίστοιχη ηλικία ένα κοριτσάκι που έμελλε να γίνει χρόνια μετά η γυναίκα μου. Μια ιδιαίτερα εμπνευσμένη σχολική εργασία βασισμένη στο βιβλίο «Γυρίστε τον Γαλαξία με Ωτοστόπ» με οδήγησε στο να αρχίσω να αναπτύσσω ένα συγγραφικό στιλ έντονα εμπνευσμένο από τον Ντάγκλας Άνταμς, στο οποίο αργότερα προστέθηκαν στοιχεία από την ανάγνωση γραπτών του Γούντι Άλεν. Όπως και ο ίδιος, πειραματιζόμουν κυρίως με σύντομες αυτοτελείς χιουμοριστικές ιστορίες. Ως φοιτητής συνεργάστηκα με ένα συμμαθητή μου στη δημιουργία ενός χιουμοριστικού κόμικ ονόματι Leo et gal, του οποίου εγώ έγραφα το κείμενο. Ακολούθησε το εγχείρημα με τα παιδικά βιβλία, που ήταν και η πρώτη φορά που επιχείρησα να εκδώσω κάτι από τα γραπτά μου.

 

12) Σε τι ποσοστό είστε, ως δημιουργός του έργου, επιστήμονας και σε τι ποσοστό λογοτέχνης;

Τίμος: Μόνο που θέτεις την ερώτηση με ποσοστά, με αναγκάζεις να απαντήσω ως επιστήμονας! Πέρα από την πλάκα πάντως, εφόσον έχω μια καλλιτεχνική φλέβα με την οποία επέλεξα σε κάποια φάση της ζωής μου να μην ασχοληθώ επαγγελματικά, με ικανοποιεί πολύ περισσότερο να σκέφτομαι τον εαυτό μου ως λογοτέχνη στην προκειμένη περίπτωση. Χωρίς την επιστημονική μου ιδιότητα, όμως, το έργο αυτό θα ήταν αδύνατο να υπάρξει, οπότε ας το δούμε ως ένα match made in heaven!

 

13) Υπήρχαν σημεία όπου η ιατρική επιστήμη (π.χ. ως ορολογία) σας προβλημάτισε στη δημιουργία ενός παιδικού βιβλίου;

Τίμος: Λένε πως αν δεν μπορείς να εξηγήσεις κάτι σε ένα μικρό παιδί, δεν έχεις βαθιά κατανόηση του αντικειμένου. Αυτό εμπεριέχει ένα μεγάλο ποσό αλήθειας, ωστόσο, είναι γεγονός ότι σπάνια έως ποτέ δεν καλείται ένας γιατρός να εξηγήσει πολλά στο ίδιο το παιδί στην καθημερινότητά του. Τα ιατρικά θέματα είναι δύσκολο συχνά να γίνουν κατανοητά από ενήλικες, πόσω μάλλον από παιδιά! Όλα είναι θέμα οπτικής, όμως (pun not intended)! Η άγνοια των παιδιών για οτιδήποτε δεν κατανοούν, τις περισσότερες φορές μεταφράζεται μόνη της σε περιέργεια και ενθουσιασμό εφόσον εμείς δεν παρέμβουμε με τον λάθος τρόπο στην πρόσληψη της πληροφορίας. Αυτό ακριβώς προσπαθήσαμε να κάνουμε, να μετατρέψουμε την ανακάλυψη του κόσμου της Ιατρικής σε «περιπέτεια»!

 

14) Μέχρι ποιο σημείο μπορεί ένας γιατρός να μιλήσει ανοιχτά στα παιδιά για ιατρικά θέματα;

Τίμος: Όπως και στους ενήλικες, πιστεύω ακράδαντα πως οφείλουμε να συμπεριφερόμαστε στα παιδιά πάντα με ειλικρίνεια και σεβασμό, τόσο ως γιατροί όσο και ως άνθρωποι. Τα παιδιά καταλαβαίνουν πολύ περισσότερα από όσα πιστεύουμε και πρέπει να το υπενθυμίζουμε αυτό στον εαυτό μας. Ο γιατρός δεν μπορεί, κατά τη γνώμη μου, να παραπληροφορεί ένα παιδί ικανής ηλικίας σε σχέση με το τι να περιμένει από την εξέταση και τη θεραπεία. Δεν μπορεί, για παράδειγμα, να υπόσχεται ότι κάτι που είναι επώδυνο δε θα πονέσει καθόλου, διότι θα χάσει αμέσως την εμπιστοσύνη και τη συνεργασία του παιδιού. Το ίδιο θα συμβεί εάν αγνοήσει το παιδί και απευθυνθεί αμέσως στους γονείς. Ο τρόπος επικοινωνίας με το παιδί, φυσικά, είναι μια τέχνη από μόνος του.  

 

15) Ποιοι είναι οι φόβοι των παιδιών όταν πάνε στον γιατρό;

Τίμος: Όλοι μπορούμε να θυμηθούμε τα δυσάρεστα συναισθήματα που μας προκαλούσε (και ενδεχομένως συνεχίζει να μας προκαλεί) η επίσκεψη στον γιατρό ή στο νοσοκομείο. Η μυρωδιά, το χρώμα των τοίχων, ο ψυχρός φωτισμός, η άσπρη ποδιά… Θυμάμαι ότι ακόμα και τα παιχνίδια στην αίθουσα αναμονής της παιδιάτρου που πήγαινα ως παιδί είχαν κάτι το άσχημο στα μάτια μου. Αν  το σκεφτούμε, όμως, πόσα από αυτά είναι από μόνα τους δυσάρεστα; Ακόμα και ο πόνος μιας ένεσης δεν είναι αντικειμενικά χειρότερος πολλές φορές από ένα πέσιμο του παιδιού καθώς παίζει. Είναι όμως το όλο πλαίσιο που δημιουργεί αρνητικούς συνειρμούς που ριζώνονται βαθιά μέσα μας, σαν το πείραμα του Παβλόφ. Ορισμένες φορές ο γιατρός χρησιμοποιείται ακόμα και ως μέσο εκφοβισμού από τους γονείς, όπως ο κακός λύκος! Πιστεύω ακράδαντα ότι η εικόνα των ανθρώπων για τον γιατρό μπορεί να αλλάξει ριζικά εάν δοθεί περισσότερη προσοχή στην πρώτη επαφή.

 

16) Αν σας έδινα πέντε ιατρικά θέματα για να διδαχτούν στα παιδιά μέσω της λογοτεχνίας, ποια θα διαλέγατε;

Τίμος: Θα ξεκινήσω με το ευρύτερο θέμα της πρόληψης, η οποία ανεξαιρέτως υπερέχει της οποιασδήποτε θεραπείας και αφορά μια πληθώρα πτυχών της ζωής μας. Στην άλλη άκρη του φάσματος, αλλά εξίσου σημαντικό, θεωρώ το θέμα του θανάτου, η έννοια του οποίου είναι συνυφασμένη με τη ζωή. Μια ενδιαφέρουσα για εμένα θεματική είναι η έρευνα, τα θεμέλια της Ιατρικής, τα οποία με θλίψη και τρόμο βλέπω να σείονται με την αλόγιστη αμφισβήτησή τους κατά τη διάρκεια της πανδημίας του Covid-19. Είναι ένα ιδιαίτερα δύσκολο θέμα αλλά αξίζει η προσπάθεια γιατί τα σημερινά παιδιά είναι οι αυριανοί ενήλικες. Άλλο ιατρικό θέμα που θα μου άρεσε για παιδικό βιβλίο είναι η ζωή με χρόνια νόσο, όπως ο καρκίνος. Είναι λεπτό θέμα και σίγουρα όχι πρωτότυπο ακόμα και στο παιδικό βιβλίο, αλλά αποτελεί δυστυχώς τη μάστιγα της σύγχρονης εποχής. Τέλος, μια καλή θεματική κατά τη γνώμη μου είναι τα εμβόλια, που αποτελούν μια «πονεμένη ιστορία» από τη σκοπιά των παιδιών, αλλά θα ήταν όμορφο να κατανοήσουν τη χρησιμότητά τους ως πραγματικά υπερόπλα χάρη στα οποία έχουμε απαλλαγεί ως ανθρωπότητα από ασθένειες που πλέον σχεδόν βλέπουμε μόνο σε βιβλία (για να μην πω ότι, και πάλι, είναι άκρως επίκαιρο).

 

17) Ποιος είναι ο στόχος αυτού του βιβλίου;

Τίμος/Στέλλα: Θα μας χαροποιήσει ιδιαίτερα εάν ο τρόπος που παρουσιάζουμε το ιατρείο και τη διαδικασία της εξέτασης εξάψει τη φαντασία των παιδιών! Η φαντασία είναι το δυνατότερό τους όπλο και αυτό που απειλείται περισσότερο κατά την ενηλικίωση. Επιθυμούμε να εξοικειωθούν τα παιδιά με τον χώρο του ιατρείου και να αποκτήσουν περιέργεια και ενδιαφέρον για αυτόν. Ο φόβος του γιατρού, επίσης, θέλουμε να απομακρυνθεί όσο το δυνατόν περισσότερο και να αντικατασταθεί από κατανόηση και ενδιαφέρον για την Ιατρική και την επιστήμη. Η τυπική, ακόμα και βαρετή πολλές φορές, επίσκεψη στον γιατρό είναι όμορφο να μετατραπεί σε ένα διασκεδαστικό διαδραστικό ταξίδι. Θεωρούμε, τέλος, σημαντικό τον αποστιγματισμό των γυαλιών, όπως και της κάλυψης του ματιού σε παιδιά με αμβλυωπία («τεμπέλικο μάτι»).

 

18) Αν ο γιατρός δεν ήταν οφθαλμίατρος, τι άλλο θα μπορούσε να είναι;

Τίμος/Στέλλα: Θα μπορούσε να είναι γιατρός οποιασδήποτε ειδικότητας. Άλλωστε θέλουμε τα παιδιά να δουν την επίσκεψη στον γιατρό γενικά «με άλλα μάτια»!

 

19) Ποιο είναι κατά τη γνώμη σας το πιο δυνατό σημείο του βιβλίου;

Τίμος/Στέλλα: Το δέσιμό του (κακό αστείο). Το γεγονός ότι παρουσιάζονται τα τυπικά στάδια της ιατρικής εξέτασης με έναν διαφορετικό τρόπο. Φανταστήκαμε πώς μπορεί όντως να έβλεπε ένα παιδί ανεπηρέαστο από οποιαδήποτε αρνητική προκατάληψη την επίσκεψή του στον οφθαλμίατρο, περιτριγυρισμένο από όλα αυτά τα περίεργα μηχανήματα, κουμπάκια, βιβλία και χρώματα.

 

20) Τι δε σας ρώτησα αλλά θέλετε οπωσδήποτε να αναφέρετε;

Τίμος/Στέλλα: Εδώ μπορούμε να μοιραστούμε ένα διασκεδαστικό tidbit: Στην πρώτη εκδοχή του βιβλίου ο γιατρός ήταν ανώνυμος! Το όνομα «Οφθαλμύταρος» προέκυψε από ένα τυπογραφικό λάθος, τον αναγραμματισμό του άλφα (α) με το ταυ (τ), το οποίο όταν παρατηρήσαμε απλώς κοιταχτήκαμε και είπαμε «Τέλειο!».  

Μπορείτε να προμηθευτείτε το βιβλίο από το e-shop των Εκδόσεων Παρισιάνου και στα βιβλιοπωλεία.

Επίσης, από τους ίδιους συγγραφείς κυκλοφορεί δωρεάν, σε μορφή e-book, το έργο τους "Κορώνα-Γράμματα", το οποίο εγκρίθηκε από το Υπουργείο Παιδείας της Κύπρου και έχει αναρτηθεί στη σελίδα του Υπουργείου Παδιείας και στη σελίδα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου για την αξιοποίησή του από τα σχολεία.