Τοποθεσίες που εξάπτουν τη φαντασία

   Υπάρχουν πολλοί τόποι που εξάπτουν την ανθρώπινη φαντασία και χάρη σε αυτούς έχουν γραφτεί και σκηνοθετηθεί πολλά αξιόλογα έργα. Στο παρακάτω άρθρο θα κάνω μια μικρή παρουσίαση.

1) Δάση. Τα δάση παλαιόθεν προκαλούν στον άνθρωπο μια έλξη και τον παρακινούν να ψάξει τι μυστήριο υπάρχει εκεί μέσα, μιας και η φύση κυριαρχεί ενώ το ανθρώπινο χέρι αδυνατεί να τα ελέγξει. Πολλά παραμύθια εκτυλίσσονται σε δάση, με παράξενα πλάσματα, καλόβουλα και φιλικά ή τρομερά και βίαια, να προσπαθούν να παρασύρουν τους ανθρώπους και να τους απομακρύνουν απ' την κοινωνία και τον πολιτισμό. Δεν είναι τυχαίο που τόσοι και τόσοι θρύλοι για νεράιδες και ξωτικά προσανατολίζονται στα βάθη των δασών.

2) Ωκεανοί. Η θάλασσα, ανεξερεύνητη και αδάμαστη, προκαλούσε πάντα δέος στον άνθρωπο, ειδικά στις παλαιότερες εποχές, όταν τα μέσα ήταν πενιχρά και τα υπερωκεάνια ταξίδια δεν ήταν εφικτά. Τον ωκεανό οι άνθρωποι τον αντιμετώπιζαν λίγο πολύ όπως εμείς αντιμετωπίζουμε το διάστημα: γεμάτο πιθανότητες, μυθικές και πλούσιες χώρες, διαφορετικούς -και ίσως πιο ανεπτυγμένους από εμάς- πολιτισμούς. Ονειρεύονταν μαγικές, πλούσιες χώρες και κατοικίες θεών και τρομερών θαλάσσιων πλασμάτων. Στην άκρη του ωκεανού φαντάζονταν το χάσμα που οδηγούσε στο κενό του διαστήματος.
   Στο ίδιο θέμα, δεν ήταν μόνο το "πέρα μακριά" που εξίταρε τους ανθρώπους αλλά και το "εκεί κάτω". Ο βυθός του ωκεανού ήταν -και ακόμα είναι- κάτι μακρινό, ανεξιχνίαστο και τρομακτικό. Εκεί κάτω φώλιαζαν θεοί και δαίμονες του νερού, πλάσματα πέρα από κάθε φαντασία και ξένοι πολιτισμοί, γήινοι και εξωγήινοι.

3) Ερείπια. Όπου φαίνεται πως υπήρχε ανθρώπινη δραστηριότητα, οι άνθρωποι νιώθουν την ανάγκη να ψάξουν τα πάντα. Πώς έζησε ο εκεί πολιτισμός, τι επίπεδο τεχνολογίας και γνώσεων είχε, τι τον οδήγησε στη φυγή ή την καταστροφή... Κάθε λεπτομέρεια είναι σημαντική και γίνεται εξονυχιστική έρευνα, καθώς και παρουσιάσεις εκθεμάτων σε μουσεία. Το αρχαίο δίνει την αίσθηση μιας πραγματικότητας τόσο άπιαστης, που μας ωθεί να τη γεφυρώσουμε με τη φαντασία.

4) Βουνοκορφές. Χιονισμένες κορυφές βουνών, μακριά από κάθε έννοια πολιτισμού. Μέρη που κυριαρχούν ακραίες συνθήκες και θερμοκρασίες, όπου ελάχιστα πλάσματα αντέχουν. Σε τέτοια μέρη πράγματι έχουν γίνει εξερευνήσεις από βοτανολόγους και ζωολόγους, αλλά επίσης εκεί καταφεύγουν εξόριστοι, ασκητές και μοναχοί για να αποφύγουν τη συναναστροφή με τον κόσμο. Μάλιστα πολλοί θρύλοι έχουν ακουστεί σχετικά με ανθρώπους που έζησαν ή ζουν ακόμα εκεί, έχοντας ξεπεράσει το ανθρώπινο επίπεδο, ζώντας για πολλούς αιώνες ή αποκτώντας υπεράνθρωπες γνώσεις και δυνάμεις.

5) Έρημοι. Μιας και οι έρημοι παραμένουν, λόγω έλλειψης φυσικών πόρων και μέσων για φυσιολογική ζωή, ακατοίκητες, είναι επόμενο να εξάπτουν τη φαντασία και το μυστήριο. Αχανείς εκτάσεις γεμάτες πιθανότητες: όλο και κάποιος μετεωρίτης θα έχει πέσει σε κάποια έρημο, όλο και κάποιο απαγορευμένο πείραμα θα γίνεται εκεί, σε κάποιο κρυμμένο υπόγειο εργαστήριο... Εξάλλου όταν δεν υπάρχουν στοιχεία για ύποπτη δραστηριότητα σε κατοικημένες περιοχές, τα μυαλά που αγαπούν τις θεωρίες συνωμοσίας στρέφονται πάντα σε ερημικές τοποθεσίες.
   Φυσικά οι έρημοι δεν είναι πάντα καυτές και αμμώδεις. Έρημος είναι και η Ανταρκτική, μόνο που είναι παγωμένη. Πόσα έργα έχουν γραφτεί ή σκηνοθετηθεί σχετικά με το μαγνητικό της πεδίο, τους μετεωρίτες με εξωγήινη ζωή που έχουν πέσει και θαφτεί εκεί, τα απαγορευμένα πειράματα... 

Εύθραυστον - Αγγέλα Σιδηροπούλου (Ο στιγματισμός του καλλιτέχνη)

   Τις προάλλες έπεσα πάνω σε ένα τυχαίο τραγούδι, που δεν είχα ακούσει μέχρι τότε. Λίγες οι προβολές, άγνωστη η τραγουδίστρια, ενδιαφέρων ο τίτλος. Έμεινα να το ακούσω. Δε μου προκάλεσε τρομερή εντύπωση. Ήταν ευχάριστο και μελωδικό σίγουρα, οπότε το πρόσημο ήταν θετικό.
   Τρομερή εντύπωση μου έκαναν τα σχόλια των χρηστών: "άθλιο", "εμετός", "ρεζίλι" κι άλλα τέτοια. Έμεινα άναυδος, να πω την αλήθεια. Τι σε αυτό το τραγούδι (το οποίο θα αναλύσω παρακάτω) δικαιολογεί αυτούς τους χαρακτηρισμούς;
   Έμαθα την απάντηση όταν αναζήτησα το όνομα της τραγουδίστριας. Η Αγγέλα Σιδηροπούλου λοιπόν είναι κόρη της βουλεύτριας Κατερίνας Παπακώστα. Καλά, θα μου πείτε τι σχέση έχει αυτό; Στην ουσία καμία. Μιας και το τραγούδι και οι στίχοι δεν έχουν απολύτως τίποτα το πολιτικό, σίγουρα δεν μπορεί να χαρακτηριστεί στρατευμένο. Όμως το μυαλό πολλών Ελλήνων παίρνει διαφορετικού είδους στροφές.
   Για να γίνω πιο σαφής: κινητήριος δύναμη είναι ο φθόνος. Όταν ο συμπολίτης μας δεν έχει τα προτερήματα ή τα προνόμια κάποιου, νιώθει την αυθόρμητη ανάγκη να τον χαρακτηρίσει με όποιον τρόπο μπορεί, εξαπολύοντας οχετούς και υβρεολόγιο άνευ προηγουμένου. Η συγκεκριμένη κοπέλα έχει τρία χαρακτηριστικά που προκαλούν φθόνο: είναι όμορφη, είναι κόρη πολιτικού και έχει καλή φωνή. Ας τα πιάσουμε ένα-ένα.
   Πρώτον: είναι όμορφη. Υποκειμενικό ίσως, αλλά σίγουρα είναι μια αξιοπρόσεχτη παρουσία. Αυτό από μόνο του δοκιμάζει την υπομονή των ανθρώπων: πολλές γυναίκες, επειδή θα ήθελαν να είναι σαν αυτήν, και πολλούς άντρες, επειδή θα ήθελαν να την έχουν δική τους. Οπότε γίνεται το σύνηθες: από τη βολική απόσταση και ανωνυμία του διαδικτύου βγάζουν τον χειρότερο εαυτό τους εναντίον της. Αυτό βέβαια ίσως εν μέρει θα μπορούσα να το δικαιολογήσω αν η κοπέλα προκαλούσε. Δεν έχω καμία προκατάληψη ενάντια στο γυναικείο ντύσιμο, όμως πολλοί οπισθοδρομικοί έχουν. Και, χάρη στο ίντερνετ, έχουν και δημόσιο βήμα. Σε πολλά τραγούδια λοιπόν, ο χορός, οι στίχοι και η συμπεριφορά τραγουδιστριών γυρνάει γύρω από το σεξ άμεσα ή έμμεσα. Σε αυτό το τραγούδι καθόλου: η κοπέλα είναι σεμνότατη!
   Δεύτερον: είναι κόρη πολιτικού. Αυτός είναι ο σημαντικότερος λόγος που δέχεται τόσο απύθμενο μίσος. Ο Έλληνας έχει μάθει να συνδέει όσα τον ενοχλούν με έναν μοναδικό τρόπο: αφού είναι κόρη βουλεύτριας, και δη σε υπουργική θέση, άρα είναι και συνυπεύθυνη (καμία λογική βέβαια) για όσα τραβάει η χώρα μας. Τα παιδιά πολιτικών δεν έχουν (κατά τη γνώμη του νιχιλιστή) ευκαιρίες: με ό,τι κι αν ασχοληθούν αξίζουν τη χλεύη. Ο κριτής-σχολιαστής είναι επιπλέον πεπεισμένος πως την κοπέλα την έσπρωξαν και της έδωσαν ευκαιρίες που δεν άξιζε. Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί. Δεν νιώθω πως ακούω το αποκορύφωμα της μουσικής τέχνης αλλά σίγουρα δεν είναι δυσάρεστο άκουσμα. Αν μη τι άλλο, αξίζει να υπάρχει στο youtube, ειδικά σε σχέση με πολλά σκουπίδια που (υπερ)προβάλλονται σαν διαμάντια.
   Τρίτον, είναι καλλίφωνη. Έχει όντως ωραία φωνή. Μέχρι εκεί. Αυτό δε σημαίνει πως είναι η Μαρία Κάλλας. Αλλά το θέμα είναι πως δεν έχει καμία υποχρέωση να είναι! Ο κακοθελητής που σχολιάζει αρνητικά μπορεί να δικαιολογήσει τραγούδια που του αρέσουν (αν και σχολιάζει ΜΟΝΟ όσα τον ενοχλούν), όμως όταν κάτι δεν του αρέσει αρχίζει τις άδικες συγκρίσεις. Ο στιχουργός δε χρειάζεται να είναι ο Μάνος Ελευθερίου για να δικαιούται να δημιουργήσει. Η τραγουδίστρια δε χρειάζεται να είναι η Celine Dion και ο σκηνοθέτης του βίντεο δε χρειάζεται να είναι ο Γιώργος Λάνθιμος. Ο καθένας πορεύεται με όσα προσόντα έχει και κρίνεται βάσει αυτών. Οπότε κάποιος που θέλει να δικαιούται να σχολιάζει, οφείλει να κρίνει ό,τι βλέπει/ακούει και όχι ό,τι πιστεύει πως θα έπρεπε να υπάρχει σε αυτό που βλέπει/ακούει.
   Αφήνοντας πίσω το άδικο μίσος για ένα άνω του μετρίου, ευχάριστο τραγουδάκι, ας αναλύσουμε τους στίχους:

Αγγέλα Σιδηροπούλου - Εύθραυστον Μουσική: Αντώνης Καλούδης Στίχοι: Σταυρούλα Παγώνα

Τα πιατικά και τα ποτήρια τελευταία,
τα dvd και τα βιβλία χωριστά.
Σε μια κορνίζα μια εκδρομή με την παρέα
να μας θυμίζει τη ζωή μας την παλιά.
   Οι στίχοι βάζουν τον ακροατή αμέσως στο νόημα: πρόκειται για μία μετακόμιση, κατά την οποία η κοπέλα που μετακομίζει ξεδιαλέγει τα πράγματα και ανακαλεί αναμνήσεις. Κάθε αντικείμενο παρουσιάζεται ως φορέας αναμνήσεων: το καθετί έχει την αξία του. Ιδιαίτερα δυνατή εικόνα η κορνίζα με την εκδρομή, στην οποία το εικονιζόμενο ζευγάρι παραμένει ευτυχισμένο αιώνια.
   Τα χειμωνιάτικα αλλού κι αλλού οι κουβέρτες,
πώς η ζωή να στριμωχτεί σ' ένα δυάρι;
   Καθώς η μετακόμιση και το μάζεμα των προσωπικών αντικειμένων συνεχίζεται, σχολιάζεται το μπάχαλο που δημιουργείται στο σπίτι. Ακόμα και πράγματα που έπρεπε να είναι μαζί, βρίσκονται σε τελείως διαφορετικό σημείο του σπιτιού. Κάπως έτσι και δύο άνθρωποι, που θα έπρεπε να είναι μαζί, έχουν αλλάξει κατευθύνσεις.
Και τις παντόφλες τις καρό αν θέλεις φέρ' τες:
αυτές τουλάχιστον παρέμειναν ζευγάρι...
   Τη ρητορική ερώτηση ακολουθεί η ειρωνική δήλωση: η χωρισμένη κοπέλα ζητάει πίσω τις παντόφλες της, ευτελή αντικείμενα, που όμως είναι χρηστικές μόνο σαν ζευγάρι.
Σου αφήνω και την καφετιέρα
κι αύριο θα 'ναι άλλη μέρα.
   Ο στίχος με τον οποίο τα βάζουν οι τιμητές του τραγουδιού. Αδίκως, κατά τη γνώμη μου. Κάνει ακόμα πιο περιγραφική τη διαδικασία, καθώς δείχνει με την καφετιέρα να κλείνει μια κούτα και να νιώθει ένα βήμα πιο κοντά στην αλλαγή που ήρθε στη ζωή της.
Ξέρω, την άκρη θα τη βρούμε
κι όλα αλλάζουν για καλό.
Μα όταν θα 'ρθει το φορτηγό
ποιος θα 'σαι συ; Ποια θα 'μαι εγώ;
   Το ρεφρέν του κομματιού. Προσθέτει μελωδικότητα, ανεβάζει τον ρυθμό και παρουσιάζει την ψυχική κατάσταση της κοπέλας: αισιόδοξη από τη μία, μπερδεμένη απ' την άλλη, καθώς ο χωρισμός αλλάζει τους ανθρώπους και τους κάνει να μην αναγνωρίζονται από τον άλλον αλλά ακόμα και από τον ίδιο τους τον εαυτό. Αξίζει να σχολιάσω πως το ρεφρέν αυτό αφήνει πίσω του όλα τα κλισέ που θέλουν εραστές να μπεκροπίνουν και να γίνονται στουπί για μια αγάπη. Η εικόνα του φορτηγού, που θα πάρει μαζί του όλα τα μικροπράγματα και τις αναμνήσεις της κοινής ζωής είναι ένας ιδιαίτερος, πρωτότυπος τρόπος να δηλωθεί το τέλος μιας σχέσης.
Τον καναπέ μας τον διπλό σου κάνω δώρο:
δεν είναι άνθρωπος για να κοπεί στα δύο.
   Στο δεύτερο κουπλέ, με αφορμή τον καναπέ, γίνεται μια ακόμα ποιητική δήλωση: πως η ψυχική κατάσταση του ζευγαριού είναι μετέωρη, καθώς είναι ακόμα κομμένοι στα δύο, ανάμεσα στις αναμνήσεις του παρελθόντος και στη νέα ζωή που τους θέλει χώρια.
Να γράψω πάνω στην καρδιά με μαρκαδόρο:
"Ραγίζει, εύθραυστον", μη σπάσει στο "Αντίο".
   Έξυπνη επιλογή λέξεων: η καρδιά παρουσιάζεται σαν ένα ακόμα αντικείμενο, το οποίο μάλιστα πρέπει να δηλωθεί ότι είναι εύθραυστο. Εδώ αναφέρεται και ο τίτλος του τραγουδιού, που μέχρι τώρα ήταν κάπως διφορούμενος. Τι είναι εύθραυστο απ' όσα περιγράφηκαν; Το σπίτι και οι αναμνήσεις που κουβαλά; Οι ζωές των ανθρώπων;
Κούτες στο πάτωμα τυλίγω με ταινία
και σαν ταινία ξετυλίγεται η ζωή.
   Άλλο ένα παράδειγμα εμπνευσμένης χρήσης της γλώσσας: η κολλητική ταινία για τις κούτες από τη μία, ενώ από την άλλη η ζωή που, μέσω των αναμνήσεων, γίνεται μια ταινία, που παίζει στο μυαλό της κοπέλας από την αρχή ως το τέλος.
Αύριο άλλοι ενοικιαστές, άλλη ιστορία
θα φέρνουν όνειρα εδώ με το δεξί.
   Καθώς αφήνει το σπίτι και φεύγει, σκέφτεται τους επόμενους που θα έρθουν. Η ζωή συνεχίζεται, που λένε. Αισιόδοξο μήνυμα, καθώς τίποτα δεν τελειώνει.
Θέλουν φρεσκάρισμα οι τοίχοι,
τα πήρα όλα, καλή τύχη!
   Τέλος, ρίχνει μια ματιά στο σπίτι πριν φύγει και κάνει μια δευτερεύουσα παρατήρηση. Είναι σαν να θέλει να μείνει λίγο ακόμα μέσα, αναβάλλοντας την τελευταία φορά που θα φύγει από εκεί. Στο τέλος, αφού τα πήρε όλα, αντικείμενα, αναμνήσεις και μια τελευταία εικόνα του άδειου σπιτιού, φεύγει. Η ευχή "Καλή τύχη!" απευθύνεται στην ίδια, ίσως στους νέους ενοικιαστές και μπορεί και στο άτομο που πια δε ζει μαζί της.
   Γενικά θα έλεγα πως το ανάλαφρο αυτό κομμάτι, περιγραφικό όσο λίγα, δίνει μια όμορφη διάσταση στον χωρισμό. Έχει αρκετά σημεία που είναι αισιόδοξα, τρυφερά και διαφορετικά απ' όσα έχουμε γνωρίσει στο ελληνικό τραγούδι. Φυσικά οι λεπτομέρειες που παρουσιάζονται κατά τη διάρκεια της μετακόμισης προσθέτουν σε αυτό, δημιουργώντας έντονες εικόνες και περιγράφοντας το εσωτερικό του σπιτιού, καθώς και τον εσωτερικό κόσμο του ατόμου που χώρισε και πρέπει πια να πορευτεί μόνο του, αφήνοντας πίσω του ό,τι αγάπησε.

The X-Files opening theme

   There are many memories from the early 90's. Especially for people like me, only children at that time, these memories are precious nowadays. One among them, one I remember clearly, is the opening theme from "The X-Files". Back then, I thought it was just something extraordinary. Now I know: it is a masterpiece.

   First of all, it's the music itself. It is eerie, creepy and -at the same time- uplifting. It makes you want to know. Personally, it urges me to go out there, discover hidden truths and stuff. Maybe that's because I've connected the music with the essence of the show. So I've tried to ask myself: what does the music alone say?
   The answer I'm getting to is that this shrill sound, the one that gives the tone of the song, has something alien in it. I mean, it reminds me of aliens and paranormal activity. Not because it reminds me of The X-Files, but because it has this weird vibe in it, one that provokes mystery. So, the conclusion is that this genious Mark Snow has nailed it with his work.
  Let's delve a bit deeper. I will seperate the pictures one by one. Of course I start with the famous UFO flying saucer:

   A flying saucer, not of human technology, flies peacefully in the sky. The idea of picturing it during daytime and not at night is brilliant. It's like a cloud, a bit blurred and hazy, exactly how it should be. It provokes the viewer to imagine things, to be there, to be the first one to see it: the one who will run in the city screaming and all think he is crazy!

   Also, the low quality of the footage makes it better. It makes me think: somewhere in the past, in an abandoned place in the countryside, some random stranger managed to get a footage of this thing. Also, the idea of zooming it so many times escalates the mystery tone even more.  

   After that, it's a weird picture of an alienlike script:

  A dark hand (whose could be it???) is doing unexplained things to a circle, one that has probably alien symbols written on it. What comes to mind? Deep down, in an underground lab, someone tries to figure out a message from aliens, a message never public shown. Or, even better in my opinion, this is the hand of the one who wrote the message... Again, mystery and tension in mere seconds.

 While in tension, the audience has to face this: 

   Can I figure out what this is? Probably not. Still, it intrigues me. It makes me wonder: what does it have to do with? Hypnosis? Time-space travel? Communication? Navigation in space? Whatever this may be, it is not human. 

  Afterwards, the most terryfying picture of all:

   I know: everyone who has ever watched the show has been stuck with this picture in mind. A distorted face of a helpless man. It's probably from a brutal experiment that causes... what? Unimaginable pain? Untamed fear? Maybe a crack between reality and fantasy? Or some illegal experiment on human brain? The worst thing of all is that, although the first thing that comes to mind is alien abduction, it's not impossible for humans to have done this...

   Things get weirder by the second:

   What's this now? Is it in macrocosmos? Is it nanosised? In the background, in a two-coloured font, one can imagine faces staring at him. While the message "Paranormal activity" hits the center, these I-cannot-explain-what-are blue balls start to pour a strange liquid. Is it cell reproduction? Partition, dichotomy? The picture is just two halves, the one reflecting the other, that much I can tell. Still, it's creepy as hell.

   After the presentation of our first agent, Fox Mulder, comes the next picture, a picture that I totally adore:

   

   An invisible manlike thing walks silently in a dark corridor. What could it be its purpose? Information? Assassination? Meanwhile, the second pop-up message fades in and out almost immediately: "Government denies knowledge". Each and every conspiracy theorist should have hugged the screen because of this miniclip. 

   Also, after the second agent is revealed, by the name of Dana Scully, comes a framed action scene: 

   The two agents enter a dark room. Mulder has his gun at the ready, while both of them light the inside of the room -which of course isn't shown. What could they be investigating? Mulder's face is zoomed and an expression of total surprise can be tracked in his eyes...

   After that comes my personal favourite:

   

   A strange hand -a handprint to be exact- in a strange blue aura has an unexplained red light in a joint of its index. Probably a microchip, but wait... A human figure, helpless and fading, with stretched arms and legs, is pulled towards the hand... Oh no!

   This could bear so many messages: 1) the hand symbolizes the aliens who control the human race with microchips.

2) the hand is the government, which silently grasps our impression of reality, with us not even noticing. 

3) the hand is ourselves, who destroy the humanity inside us with our ignorance nad cruelty.

4) The hand means... oh, whatever...

   I think the white human who is absorbed while in a pose that implies helplessness and a two-dimensional reality is the thing that captivates my imagination the most.

   Last but not least, a zoomed eye opens. Is it about awakening? Knowledge? Someone who finally discovered the hidden truth? I don't know. Before my eyes, there it is: the last image, with the iconic message of the show:

   In a stormy valley, with mountains in the background, the third and clearer message is shown: "The truth is out there". Go there and find it. Forget your safety, your anonymity, the security of your room and go there, look for it, do whatever it takes, but find the truth. Share it with the world. 

   This message is the motto of the entire series: a motto that captivates the attention of the viewer. Whatever it takes, the two agents must go forth, ignoring the signs, the warnings and the danger, because the truth is above all. Is it aliens the ones who control our planet? Is it a secret organization? Who knows...

   After this detailed presentation, I have to say that this opening theme is my favourite. It's pure genius. If there is a clip that makes people wonder about the hidden reality, then it's this one. Too many images and miniclips, with each one staying only for mere seconds before the next one takes place. Hidden and cryptic messages, darkness and obscurity, conspiracy theories: everything is in this 43 second video. What could stimulate the viewers more than this clip? Oh, these guys knew what they were doing...

   In this article, I pose too many questions. They are the questions I ask myself each time I see this clip. In the end, this quest for hidden knowledge is foremost targeted towards the viewer himself. This theme gives no answers: by showing weird and unexplained stuff brings out tension, curiosity and the right mood before the episode. 

Ιστορίες των Μοναχικών Λουλουδιών (Ασκληπιός)

   Ο Ασκληπιός, ένας ήρωας-θεραπευτής της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας, ήταν γιος του Απόλλωνα και της Κορωνίδας. Η θνητή αυτή κοπέλα ήταν άπιστη στον Απόλλωνα, ο οποίος την έκαψε ζωντανή ως τιμωρία. Σε μια κίνηση ευσπλαγχνίας όμως, διέσωσε απ' τις φλόγες το έμβρυο που κυοφορούσε η κοπέλα. Έτσι γεννήθηκε ο Ασκληπιός.
   Για την ανατροφή του ήρωα υπεύθυνος ήταν ο κένταυρος Χείρων, ο οποίος του εμφύσησε την τέχνη της ιατρικής, ενώ άλλες εκδοχές αποδίδουν και στην Αθηνά ή στον πατέρα του, Απόλλωνα, κάποια από τα εύσημα. Όπως και να 'χει, ο Ασκληπιός εξελίχτηκε στον μεγαλύτερο -και τον πρώτο- ήρωα-θεραπευτή της αρχαιότητας. Παιδιά του ήταν η Υγιεία, η Πανάκεια και η Ιασώ, καθώς και οι Μαχάονας και Ποδαλείριος, οι οποίοι μάλιστα μνημονεύονται και στην Ιλιάδα ως πορθητές της Τροίας.
   Ο Ασκληπιός έγινε τόσο δεινός γιατρός, ώστε κατάφερε να γίνει κύριος της ζωής και του θανάτου: μπορούσε να σκοτώσει με τα καταπότια του αλλά και να επαναφέρει στη ζωή τους νεκρούς. Λέγεται πως ήταν το αίμα της Μέδουσας, που του χαρίστηκε από την Αθηνά, που του έδινε αυτές τις ιδιότητες. Στο τέλος ο Δίας, φοβισμένος από την ανατροπή αυτή του φυσικού κύκλου, τον σκότωσε με έναν κεραυνό, ώστε να επανέλθει η φυσική τάξη.
   Ο μύθος αυτός μπορεί φυσικά να ερμηνευτεί συμβολικά. Ο Ασκληπιός συμβολίζει την ανθρώπινη περιέργεια και ερευνητικότητα, η οποία γεννήθηκε απ' την τέχνη (Απόλλων). Η παρόρμηση του Απόλλωνα να εκδικηθεί την Κορωνίδα, τη μήτρα και γενέτειρα της ιατρικής επιστήμης, μπορεί να δηλώνει την αυτοκαταστροφική, παρορμητική φύση του καλλιτέχνη, που καίει τα δημιουργήματά του ή την ίδια την ανθρωπότητα, που καίει και αφανίζει τους καλύτερούς της.
   Με έναν πολύ παράδοξο τρόπο γεννήθηκε ο Ασκληπιός λοιπόν, μέσα απ' τις φλόγες που έβαλε ένας θεός, όπως και οι επιστήμες γεννήθηκαν παρά τις συντονισμένες προσπάθειες των θρησκειών να τις καταπνίξουν. Ο Ασκληπιός (που συμβολίζει επίσης την εξέλιξη των επιστημών, και μάλιστα της ιατρικής) εξελίχθηκε σε ένα πλάσμα ικανό να φέρει την αλλαγή του φυσικού κύκλου. Έτσι και η ιατρική επιστήμη: θέτοντας υψηλότατους στόχους και αποδεχόμενη προκλήσεις του υψηλότερου επιπέδου, αλλάζει όσα ξέραμε για τη φύση και προκαλεί τρόμο στους συντηρητικούς κύκλους. Πολεμά την ασθένεια, τη γήρανση και ίσως καταφέρει να φέρει την αθανασία.
   Ο θάνατος του Ασκληπιού από τον Δία συμβολίζει την αέναη αυτή μάχη επιστήμης-θρησκείας, κατά την οποία η επιστήμη δε στρέφει τα όπλα της ενάντια στην θρησκεία. Η θρησκεία όμως το κάνει: επιτίθεται με όποιο μέσο έχει στην επιστήμη με σκοπό να την εξαλείψει, μιας και θεωρεί πως η παρέμβασή της στη φύση είναι καταστροφική και αθέμιτη.
   Όσο για τη Μέδουσα, το αίμα της οποίας ήταν θαυματουργό, μπορεί να συμβολίζει τον πανικό που προκαλούν στον κοινό νου του ανθρώπου οι προεκτάσεις της επιστήμης και της τεχνολογίας. Τα σενάρια που γεννιούνται στο μυαλό του είναι εφιαλτικά και προκαλούν ανείπωτο τρόμο, όπως ακριβώς και το κοίταγμα προς τη Μέδουσα.
   Τέλος, το σύμβολο του Ασκληπιού, το φίδι που ανεβαίνει σ' ένα ξύλινο σκήπτρο, μπορεί να συμβολίζει τους κινδύνους που ελλοχεύουν κατά την έρευνα των βαθύτερων μυστηρίων της φύσης. Μπορεί επίσης να δείχνει πως η θεραπεία είναι πάντα δίπλα στο δηλητήριο, δηλαδή πως χωρίς να μπλεχτεί η έρευνα με επικίνδυνα πειράματα δεν μπορεί να εξελιχτεί.

Ποιοι ήταν οι Αρχαίοι Έλληνες;

   Όταν οι περισσότεροι νέοι Έλληνες αναφέρονται στους αρχαίους Έλληνες, αν και δεν καταλαβαίνουν πολλά, νιώθουν μια αγαλλίαση, μια ανατριχίλα. Τους τραβάει, ρε παιδί μου, τους ελκύει το θέμα. Έρχονται στο μυαλό τους Παρθενώνες, Θερμοπύλες, Μαραθώνες... Έπειτα σκέφτονται: "Έτσι θα έπρεπε να είμαστε κι εμείς! Υπερήφανοι, νικητές, σαν εκείνους!"

   Πέφτουν στο εξής σφάλμα: νομίζουν πως γνωρίζουν το σύνολο της πολιτικής, της ιστορίας και της καθημερινότητας στην "αρχαία" Ελλάδα. Μόνο που δεν το ξέρουν: δυο-τρία παραδείγματα μόνο γνωρίζουν, κάποιες περιγραφές μιας ένδοξης μάχης κι ακροθιγώς τέσσερα-πέντε πρόσωπα, που τα θυμούνται μόνο σαν προτομές. Κοντολογίς, θυμούνται λίγα από όσα διδάχτηκαν στο σχολείο, τα οποία πάλι είναι η ελάχιστη μειοψηφία, ένα 0,0001% απ' όσα συνέβησαν απ' την αυγή της ιστορίας στο μέρος που αποκαλούμε πατρίδα μας.

   Μην τρέφετε αυταπάτες: οι "αρχαίοι" δεν ήταν ένας οργανισμός σαν μια μυρμηγκοφωλιά. Ήταν ένα σύνολο ετερόκλητων ανθρώπων: ανάμεσά τους υπήρχαν προδότες, δολοφόνοι, βιαστές, λαοπλάνοι και κάθε λογής αποβράσματα. Για κάθε έναν ένδοξο στρατηλάτη υπήρχαν πέντε καραβανάδες. Για κάθε φωτισμένο ηγέτη εκατό διεφθαρμένοι πολιτικοί. Για κάθε μεγάλο φιλόσοφο χίλιοι αμόρφωτοι άνθρωποι. Εμείς, γνωρίζοντας τα έργα μας χούφτας εξ αυτών μακαρίζουμε το σύνολο, λες και σε όποιο στενό περπατούσες έβλεπες κι από τρεις φιλοσόφους να κουβεντιάζουν. Η φαντασία μας οργιάζει αλλά καλπάζει αντίθετα απ' το μέρος που κοιμάται πια η πραγματικότητα του τότε.
   Είναι λάθος να λέμε "οι αρχαίοι Έλληνες έκαναν αυτό". Δεν το έκαναν όλοι τους. Ίσως ένας, αν τα γνωρίζουμε καλά. Και φυσικά ας μην παραβλέπουμε πως, για κάθε γεγονός του τόσο μακρινού παρελθόντος που γνωρίζουμε καλά από πηγές, υπάρχουν άλλα εκατό που μας ήρθαν είτε ως προϊόν παραπληροφόρησης είτε δε μας ήρθαν καθόλου.
   "Και τι να κάνουμε, κύριε αρθρογράφε; Να απαρνηθούμε την αρχαία μας κληρονομιά; Να ξεχάσουμε την ιστορία μας;" 
   Να αναρωτηθείτε αν όντως όσα νομίζετε πως ξέρετε όντως τα ξέρετε. Να αναλογιστείτε πόσα δεν ξέρετε και να αποδεχτείτε πως είναι απείρως περισσότερα. Αυτό κάνω κι εγώ. Έτσι αποφεύγω να αναπαράγω μύθους σαν γεγονότα, διατηρώντας ταυτόχρονα το προνόμιο να ασχολούμαι με τη μυθολογία ως μυθολογία, μιας και μου αρέσει πολύ.
   Εξάλλου η ιστορία δεν είναι ένα εύκολο έργο. Δεν αγαπάει τις γενικεύσεις και τα καλούπια. Δε συνοψίζεται σε εξυπνάδες, τσιτάτα και ματαιόδοξες φωτογραφίες με σημαίες από πίσω. Αυτά υπάρχουν για να υπνωτίζουν την κοινή γνώμη, όχι για να προάγουν την αλήθεια. Η ιστορία θέλει χρόνια μελέτης για να μπορείς να πεις πως ξέρεις το 1/10 απ' όσα διάβασες.
   Αλλά ας υποθέσουμε πως όλα τα ξέρετε, πως έτσι έγιναν όπως τα λέτε. Πως όντως όλοι οι αρχαίοι Έλληνες ήταν πάνσοφοι, τρομερά γενναίοι και πατριώτες. Τι σημαίνει αυτό για το σήμερα; Τίποτα. Το παρελθόν ανήκει στο παρελθόν και το παρόν στο παρόν. Και για να υπάρξει μέλλον χρειάζεται να μην κοιτάτε στο παρελθόν ενώ βαδίζετε στο παρόν. Ρίχτε κλεφτές ματιές, πάρτε γνώση κι εμπειρία και κοιτάξτε πάλι μπροστά. Ό,τι κι αν έκανε ο Μέγας Αλέξανδρος, τώρα πια είναι πολύ μακριά απ' την πραγματικότητα. Μη βασίζετε το τώρα στο τότε διότι ούτε το τότε γνωρίζετε καλά ούτε το τώρα. Ούτε εγώ το γνωρίζω, όμως η αφετηρία μου είναι πάντα η άγνοια. Δεν εθελοτυφλώ βασιζόμενος σε μια γνώση που νομίζω πως κατέχω επειδή με συμφέρει να νιώθω πως την κατέχω.
   Συμπέρασμα: όποια κι αν ήταν η "αρχαία" "Ελλάδα" και οι "αρχαίοι" "Έλληνες" -όλα σε εισαγωγικά διότι είναι πολύ διαφορετικά απ' ό,τι τα έχουμε στο μυαλουδάκι μας- για να καταλάβουμε λίγα πράγματα παραπάνω, ας κοιτάξουμε τη νέα Ελλάδα. Με πολλή παρατήρηση, προσεκτικά συμπεράσματα κι αποφυγή μυθευμάτων κι υπερβολών, ίσως καταλάβουμε κάποια πράγματα γι' αυτήν. Τότε μόνο είμαστε στον σωστό δρόμο για να καταλάβουμε και τη λεγόμενη αρχαία, η οποία έμοιαζε αρκετά με τη νέα, πολύ περισσότερο απ' όσο θα θέλαμε να πιστεύουμε.

ΔΩΡΕΑΝ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΛΑΟ ΜΕΡΟΣ 8ο: ΑΛΚΕΤ ΡΙΖΑΪ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΡΘΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ

ΔΩΡΕΑΝ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΛΑΟ, ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΠΡΟΣΦΟΡΑ 24/12/2018 !!!

ΜΕΡΟΣ 8ο: ΑΛΚΕΤ ΡΙΖΑΪ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΡΘΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ

(του Κ. Παπαδάκη)

   Θα καταπιαστώ σήμερα με ένα καυτό θέμα των ημερών, το τραγούδι και βίντεο-κλιπ του καλλιτέχνη Χρήστου Τούση, κατά κόσμον Tus, με τίτλο «Αλκέτ Ριζάι». Το κομμάτι έχει ήδη κάνει θραύση από τις πρώτες μέρες, τόσο σε θεάσεις (views), αλλά και σε διχογνωμία. Στηλιτεύεται ευρέως, κυρίως διότι εξυμνεί έναν πολύ γνωστό εγκληματία, αλλά και για άλλους λόγους.

   Το τραγούδι, ομολογουμένως, έχει τερματίσει το θέμα της προκλητικότητας από κάθε άποψη. Εξυμνεί έναν άνθρωπο που έχει υπάρξει δολοφόνος, βαρυποινίτης, έμπορος ναρκωτικών και στυγνός εγκληματίας. Στο κομμάτι περιλαμβάνονται στίχοι για ναρκωτικά, «πουτάνες», πλαστά, καθώς και λόγια αλληλεγγύης σε «βαριά ονόματα του εγκλήματος», όπως Στεφανάκος, Σκαφτούρος και Παλαιοκώστας. Πέραν τούτου, το τιμώμενο πρόσωπο είναι ένας εγκληματίας Αλβανός. Ένας στερεοτυπικός Αλβανός, σκληρός και βουτηγμένος στην παρανομία. Μάλιστα, όχι ένας «βορειοηπειρώτικος» Αλβανός, με ελληνικό όνομα ή επίθετο ή και τα δύο, αλλά ο κλασσικός, 100% Αλβανός με τα καυκάσια χαρακτηριστικά. Στο βίντεο φιγουράρουν οι αλβανικές σημαίες και ακόμα και οι Άγιοι Σαράντα αποκαλούνται με την αλβανική τους ονομασία Sarandë. Όλα αυτά σε μία περίοδο τεταμένων σχέσεων Αλβανίας – Ελλάδας. Τι συμβαίνει λοιπόν; Είναι ο Tus μας ένας εθνικιστής Αλβανός; Είναι υποστηρικτής του εγκλήματος και ειδικά αυτού που διαπράττεται από Αλβανούς σε βάρος της Ελλάδος; Η απάντησή μου είναι ότι δεν με ενδιαφέρει, τουλάχιστον όχι για το θέμα του παρόντος άρθρου.

   Ας συστηθούμε λοιπόν, επί τη ευκαιρία. Προσωπικά είμαι σε μεγάλο βαθμό ευαισθητοποιημένος σε θέματα έθνους και δικαιοσύνης. Είμαι ο τύπος που θα κατέβει σε συλλαλητήριο για τη Μακεδονία και που καταδικάζει τον «μακεδονικό» μεγαλοϊδεατισμό των γειτόνων, όσο και τις ανθελληνικές πολιτικές της Αλβανίας, της Τουρκίας και παντός ενδιαφερομένου. Που θα παρέχει όποια στήριξη μπορεί στις διωκτικές αρχές του Κράτους κατά του εγκλήματος. Είμαι αυτός που μισεί την αναρχία από όπου και αν προέρχεται και που, όσον αφορά τη μεταχείριση στυγνών και αθεράπευτων εγκληματιών, ευχαρίστως θα ψήφιζε θετικά για την επαναφορά της θανατικής ποινής. Παρόλα αυτά, λέω ξεκάθαρα ΟΧΙ στην κριτική εναντίον του «Αλκέτ Ριζάι» (το τραγούδι εννοώ προφανώς). Και δεν το λέω απλώς επειδή νιώθω λίγο Μεταξάς σήμερα, αλλά το ΟΧΙ μου αναφέρεται γενικώς στην λογοκρισία της τέχνης, με τα μέτρα που προσδιορίζει η εκάστοτε αντίληψη της πολιτικής ορθότητας της κοινωνίας.

   Είναι υποχρεωμένος άραγε ο κάθε καλλιτέχνης να υπακούει στα «φίλτρα» που η πολιτική ορθότητα της κάθε κοινωνίας υπαγορεύει; Θα αναφερθώ στο σημείο αυτό σε ένα αρκετά θερμό debate που είχα πρόσφατα με μια φεμινίστρια, αναφορικά με τον παρακάτω πίνακα:

   Η τύπισσα φυσικά αφόριζε τον ως άνω πίνακα, που φιλοτεχνεί τον «βιασμό των Σαβίνων», αγνοώντας το γεγονός ότι πρόκειται για ένα εξαίσιο ποιοτικά έργο, με βαριά τη σφραγίδα του στην αναγεννησιακή τέχνη. Και ερωτώ ξανά: είναι υποχρεωμένη η τέχνη να είναι και πολιτικά ορθή; Ακούω πολλές διαφορετικές φωνές εκεί στο βάθος και με ζαλίζουν, οπότε απαντάω μόνος μου: ΟΧΙ.

   Η πολιτική ορθότητα είναι για τους πολιτικούς. Όχι για την τέχνη. Ο καλλιτέχνης δημιουργεί πολλές φορές πράγματα που εκφράζουν τις πιο απόκρυφές μας φαντασιώσεις, είτε αυτές είναι νόμιμες και σύμφωνες με την κρατούσα αντίληψη περί ηθικής, είτε όχι. Το πορνό είναι τέχνη; Ναι, είναι, και ας μην αρέσει σε όλους. Είναι τέχνη ακόμα και όταν, έστω και άτσαλα, αναπαριστά έναν υποδυόμενο βιασμό. Και, σε μεγάλο βαθμό, αυτή είναι και η ομορφιά του, το ότι αναπαριστά πράγματα που μάλλον δε θα έχουμε ποτέ την πολυτέλεια να ζήσουμε στη δική μας ζωή. Δηλαδή όταν βιαζόταν η Μόνικα Μπελλούτσι στον «Μη Αναστρέψιμο», τότε ήταν όλα καλά, επειδή η γυναίκα είναι diva?

   Οι αντιλήψεις της κοινωνίας μπορεί να διαφοροποιούνται μέσα στον τόπο και το χρόνο. Παλιά η γελοιογραφία με θρησκευτικές προεκτάσεις μπορεί να κρινόταν ως ανήθικη και παράνομη. Σήμερα, είναι παράνομο και κόβεται από το Ίντερνετ και τα ΜΜΕ ό,τι ομιλεί για ναζισμό. Αύριο-μεθαύριο μπορεί να έχουν απαγορευθεί γενικώς οι θρησκείες και οποιαδήποτε καλλιτεχνική αναφορά σε αυτές (προσδοκώ με λαχτάρα αυτή την εποχή). Ανέκαθεν τα έργα διάσημων καλλιτεχνών των πολιτισμών του κόσμου θεωρούνταν πολλές φορές controversial, δηλαδή προκαλούσαν σκληρή κριτική και διχογνωμία. Και πολλές φορές  η εξουσία έθετε περιορισμούς στην τέχνη και απαγόρευε ορισμένα έργα και με τη βούλα. Τους περισσότερους περιορισμούς τους είχε μάλλον η τέχνη στις περιόδους της Βυζαντινής και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ή στην Δυτική Ευρώπη του Μεσαίωνα. Αυτό είναι λοιπόν που θέλουμε; Μια κοινωνία Μεσαίωνα και σκοταδισμού;  Ο Da Vinci μπορεί να προκάλεσε επίσης τη διχογνωμία όταν στην “Madonna Litta” απεικόνιζε τον Χριστό να θηλάζει από το γυμνό στήθος της Παναγίας, αλλά μαντέψτε ποιες κοινωνίες γνώρισαν την Αναγέννηση στις τέχνες, τις επιστήμες και, γενικότερα, σε όλους τους τομείς.

   Το πρόβλημα με την Ελλάδα του σήμερα δεν πηγάζει από το ότι η τέχνη προβάλλει ακατάλληλα πρότυπα. Είναι κυρίως πρόβλημα διαπαιδαγώγησης. Η τέχνη, στο εμπορικό της κομμάτι, λειτουργεί όπως και η υπόλοιπη οικονομία: με προσφορά και ζήτηση. Όσο τραγούδια σαν τον «Αλκέτ Ριζάι» έχουν κοινό, κανένας αφορισμός και καμία νομοθεσία δε μπορούν να σταματήσουν το κακό. Τα παιδιά μας δε θα γίνουν εγκληματίες και ανθέλληνες απλά επειδή το προβάλλει ο Tus. Το πρόβλημα είναι βαθύτερο.

   Μπορεί ο «Αλκέτ Ριζάι» να είναι μακράν ό,τι πιο προκλητικό έχουμε δει το τελευταίο διάστημα, αλλά αυτή η προκλητική ανηθικότητα δεν είναι άνευ προηγουμένου. Όταν, πριν λίγο καιρό, ο Ypo μιλούσε στο “Dab” και στον “Maradona” για κοκαΐνη και εκφραζόταν με οχετό ύβρεων, δεν άνοιξαν και πολλά ρουθούνια για τα πρότυπα που προέβαλλε.

   Ο «Ριζάι» είναι η κορυφή μίας κλιμάκωσης στην ανηθικότητα, η οποία μαστίζει την κοινωνία της χώρας μας εδώ και δεκαετίες. Το στερεότυπο του “bad boy” δεν είναι σημερινό φαινόμενο, είναι αρκετά παλιό. Βασικά, είναι μία cherchez-la-femme κατάσταση. Για ψυχολογικούς και κοινωνικούς λόγους που χρειάζονται πιο εκτενή ανάλυση για να καλυφθούν, μεγάλη μερίδα των γυναικών του σήμερα ελκύεται από αυτό που στερεοτυπικά ονομάζουμε “bad boy”, που μπορεί να εκφράζει την ανηθικότητά του με τους πιο απλούς τρόπους, όπως κάνοντας κοπάνα από το σχολείο, έως και με τους πιο… ενήλικους, δηλαδή διακινώντας ναρκωτικά, βρίζοντας και πουλώντας «νταηλίκι», κερδίζοντας παράνομο χρήμα, εγκληματώντας ή παρανομώντας γενικά. Εν ολίγοις, αν η μέση γυναίκα δεν έδινε σημασία στον «αλήτη», τότε πιθανότατα καλλιτέχνες σαν τον Ypo ή τον Tus δε θα είχαν καν γεννηθεί.

   Εν κατακλείδι: λέω ΟΧΙ στην λατρεία του ανήθικου, του παράνομου και της αλητείας, αλλά και στον αλβανοκεντρικό εθνικισμό. Τραγούδια σαν το “DAB” ή τον “Maradona” ουδέποτε με είλκυαν για τα μηνύματα που εκφράζουν. Του Tus, αντίθετα, το συμπάθησα το τραγουδάκι γιατί έχει πιασάρικο ρυθμό και στίχους. Και γιατί είχε και το θάρρος να προκαλέσει. Κυρίως όμως βροντοφωνάζω, με θέρμη και για άλλη μια φορά, ΟΧΙ στην πολιτική ορθότητα και στη λογοκρισία της τέχνης. Αν κάποιος καλλιτέχνης είναι κακός ποιοτικά και τα μηνύματά του περνούν αδιάφορα, τότε θα παραμείνει αυτομάτως στο περιθώριο και δεν θα χρειαστεί να υποστεί κανενός είδους διώξεις. Ελάτε λοιπόν στο πλευρό μου και ας φωνάξουμε μαζί: ΟΧΙ! Όχι σε μία κοινωνία σκοταδισμού. Θέλουμε ελευθερία στην τέχνη μας. Και αφήστε την πολιτική ορθότητα στους καθ’ ύλην αρμόδιους, σε αυτούς που ξέρουν το ΟΧΙ να το κάνουν ΝΑΙ.

Το Πρόβλημα των Καπνιστών

   Το κάπνισμα, μια αποδεδειγμένα βλαβερή συνήθεια, θεωρείται προσωπική υπόθεση. Ο καπνιστής, λένε, βλάπτει μόνο τον εαυτό του: βασικά μάλλον βλάπτει πάνω απ' όλα τον εαυτό του και έπειτα τους άλλους. Αυτό πιστεύεται από μια μερίδα πολιτών.
   Ο καπνός όμως δε λειτουργεί έτσι. Βλάπτει εξίσου τον ίδιο τον καπνιστή όσο και τους άλλους. Αυτό κάνει την κοινωνία να αναρωτιέται: μα γιατί ένας καπνιστής καπνίζει εντός σπιτιού, μπροστά στα παιδιά του; Τόσο άσπλαγχνος είναι; Τόσο αναίσθητος; Δεν τον νοιάζει η υγεία των παιδιών του;
   Σ' αυτό το σημείο ας αναφέρω πως είναι θέμα ψυχολογίας. Ένας καπνιστής, προκειμένου να αποδεχτεί τον εθισμό του και να ανταποκριθεί απέναντι στα λογικότατα επιχειρήματα των γύρω του για το κάπνισμα, πρέπει να πολεμήσει με την ίδια του τη λογική, η οποία επίσης του λέει πως το κάπνισμα είναι βλαβερό. Ο εγκέφαλος περνάει από μία φάση άρνησης, όπου κάθε επιχείρημα ενάντια στο τσιγάρο εκτοπίζεται εξαιτίας της ανάγκης για αυτό.
   Κάποια στιγμή ο εθισμένος πια άνθρωπος μετριάζει την ιδέα για τη βλαπτικότητα του τσιγάρου. Σκέφτεται: "Είναι βλαβερό το τσιγάρο, εντάξει, αλλά μόνο αυτό είναι; Τόσα άλλα πράγματα βλάπτουν την υγεία, το τσιγάρο τους πείραξε; Άσε που στον εαυτό μου κάνω κακό".
   Ο τρόπος σκέψης του αυτός βασίζεται σε μια αλήθεια, πως το τσιγάρο βλάπτει. Για να μην επικεντρωθεί όμως στη συνήθεια αυτή, την αντιπαραβάλλει με άλλες, όπως τα καυσαέρια των αυτοκινήτων ή τα φουγάρα των εργοστασίων. Τέλος, για να πείσει τον εαυτό του πως δεν κάνει κακό στους άλλους, πιστεύει πως βλάπτει μόνο τον εαυτό του. Αυτό είναι το πρώτο στάδιο.
   Σιγά-σιγά συνηθίζει για τα καλά την ιδέα του τσιγάρου. Τα αρχικά συμπτώματα -ξερόβηχας, άσχημη μυρωδιά- συνηθίζονται και η ανάγκη τον κάνει να προχωρήσει κι άλλο τη σκέψη του: "Δεν είναι καλό το τσιγάρο, όμως ακούγονται και πολλές υπερβολές".
   Αυτό το στάδιο σκέψης χρησιμοποιεί το σχήμα λιτότητας: αντί δηλαδή να πει "είναι κακό" σκέφτεται "δεν είναι καλό", προσπαθώντας να δώσει έναν ουδέτερο τόνο στη συνήθεια. Επίσης, βασισμένος στις πολλές υπερβολές που όντως ακούγονται, πείθει τον εαυτό του πως ακόμα και οι λογικές συμβουλές που ακούει είναι υπερβολές.
   Έπειτα, το σκέφτεται φιλοσοφικά: "Εντάξει, βλαβερό το κάπνισμα. Όμως τι κακό μπορεί να μου κάνει; Ούτως ή άλλως κάποια στιγμή θα πεθάνω. Μια ζωή την έχουμε, ας την απολαύσουμε. Μήπως τόσοι και τόσοι που δεν κάπνιζαν δεν έπαθαν καρκίνους; Κι άλλοι που κάπνιζαν έζησαν μέχρι τα 100! Θέμα οργανισμού είναι..."
   Η απενοχοποίηση του τσιγάρου είναι στην τελική ευθεία. Έχει ταυτίσει πια την απόλαυση με το τσιγάρο και τη χρησιμοποιεί σαν ασπίδα απέναντι σε κάθε ένσταση σε σχέση με την υγεία. Προκειμένου να τα έχει καλά με τον εαυτό του και να μην έχει δεύτερες σκέψεις και τύψεις, χρησιμοποιεί κάθε είδους παραλογισμό σαν επιχείρημα. Στο τέλος συμπεριφέρεται σαν να μην είναι βλαβερό το κάπνισμα.
   Εκεί εμφανίζεται η κοινωνική διάσταση του προβλήματος. Αφού προσπαθεί να ξεχάσει πόσο βλαβερή είναι η συνήθεια, καπνίζει άφοβα κι ανέμελα μπροστά σε άλλους, αναγκάζοντάς τους να εισπνέουν τον καπνό του. Δε νιώθει πια ενοχές για τον εαυτό του, οπότε επόμενο είναι να μη νιώθει πως βλάπτει ούτε τους άλλους. Δεν το κάνει από κακία, ίσως ούτε καν από αδιαφορία: έχει ανάγκη να πιστεύει πως δε βλάπτει τους άλλους. Έτσι, θα καπνίσει σε εσωτερικούς χώρους, δίπλα σε παιδιά, σε μωρά, σε ηλικιωμένους, δίπλα σε οποιονδήποτε, χωρίς μάλιστα καμία τύψη.
   Το τελευταίο στάδιο παραλογισμού είναι η κόντρα με τους αντικαπνιστές. Σε δημόσιους χώρους ή σε χώρους εστίασης, θεωρεί αναφαίρετο δικαίωμά του να καπνίζει και υποχρέωση των υπολοίπων -οι οποίοι υπερβάλλουν και είναι γκρινιάρηδες- να ανέχονται τον καπνό. Τους κατηγορεί πως του στερούν τα δικαιώματά του, πως όπως έχουν εκείνοι άποψη έχει κι εκείνος, πως του φέρονται σαν πολίτη β' κατηγορίας...
   Γενικώς ο παραλογισμός φτάνει σε σοβαρά στάδια απόκλισης από την πραγματικότητα. Πλέον άλλα ισχύουν για τους άλλους κι άλλα για τον ίδιο -στο μυαλό του. Μάλιστα έχει ταυτίσει την ιδέα του εαυτού του με το τσιγάρο, έχει γίνει ένα μ' αυτό. Στο μυαλό του όποιος επιχειρηματολογεί ενάντια στο τσιγάρο του κάνει προσωπική επίθεση...
   Ευτυχώς δεν είναι όλοι οι καπνιστές έτσι. Υπάρχουν κάποιοι που κατανοούν την κατάστασή τους και σέβονται τους υπόλοιπους. Δυστυχώς, ακόμα κι ένας καπνιστής, ακόμα κι ένα τσιγάρο αρκεί για να καταστρέψει μια όμορφη ατμόσφαιρα σ' έναν εσωτερικό χώρο. Κι όσο κι αν το δημόσιο κάπνισμα βγαίνει εκτός νόμου χρόνο με τον χρόνο, στη χώρα μας η ατιμωρησία φέρνει παράλογες, εξοργιστικές και αναχρονιστικές καταστάσεις.